TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası: 27 yıl geçti, hâlâ hazır değiliz

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27’nci yıl dönümünde yayımladığı açıklamada, Türkiye’nin deprem riskine karşı daha dirençli hale getirilmesi çağrısında bulundu.

Açıklamada, 17 Ağustos 1999’da saat 03.02’de Gölcük’te meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki depremde resmi rakamlara göre 18 bin 373 kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 50 bin kişinin yaralandığı ve 375 bin yapının hasar gördüğü hatırlatıldı.

Depremin yalnızca bir doğa olayı olmadığı vurgulanan açıklamada, yanlış yer seçimi, plansız kentleşme, niteliksiz yapılaşma, denetimsizlik ve bilimsel mühendislik hizmetlerinin ihmal edilmesinin afetlerin ağır sonuçlarında etkili olduğu belirtildi. “Deprem bir doğa olayıdır; afete dönüşmesi ise yanlış kararların sonucudur” değerlendirmesi yapıldı.

Mikrobölgeleme ve yapı güvenliği çağrısı

Afetlere dirençli kentlerin yalnızca sağlam binalardan oluşmadığı belirtilen açıklamada; mikrobölgeleme çalışmalarının tamamlanması, aktif faylar, sıvılaşma, heyelan, taşkın ve diğer jeolojik tehlikelerin belirlenmesi gerektiği ifade edildi.

İmar, yapılaşma ve arazi kullanım kararlarının bilimsel veriler doğrultusunda alınması gerektiğine dikkat çeken Jeoloji Mühendisleri Odası, mevcut yapı stokunun, ulaşım sistemlerinin ve kritik altyapıların da afetlere karşı güvenli hale getirilmesini istedi.

“1 ile önlemek mi, 6 ile ödemek mi?”

Açıklamada kentsel dönüşümün rant odaklı yapı yenileme çalışmalarına indirgenmemesi gerektiği vurgulanırken, “Yarısı Bizden” kampanyasına da değinildi. Kampanya kapsamında konut başına 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin TL finansman sağlandığı belirtildi.

Oda, riskli yapı stokunun İstanbul’da yaklaşık yüzde 17, Bursa, Yalova, Balıkesir ve Çanakkale’de ise yüzde 65 seviyesinde olduğunu savunarak, Güney Marmara’daki yüksek riskli yapı stokuna rağmen aynı desteğin bu illerde neden uygulanmadığını sorguladı.

Açıklamada, olası Marmara Depremi öncesinde “1 birim maliyet ile önlemek mi, afet sonrası 6 birim maliyet ödemek mi?” sorusu yöneltilerek, afet öncesi risk azaltma çalışmalarının önemine dikkat çekildi.

“Kaybedecek 27 yılımız daha olmamalı”

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası; yapı ve zemin denetiminin güçlendirilmesini, mevcut yapı stokunun risk önceliğine göre güvenli hale getirilmesini ve afet eğitiminin toplumun tüm kesimlerine yaygınlaştırılmasını talep etti.

Ayrıca “Afet, Acil Durum ve İklim Değişikliği Bakanlığı” kurulması, afet hukuk sisteminin oluşturulması ve afet suçlarına yönelik ağır yaptırımlar getirilmesi çağrısında bulunuldu.

Açıklamanın sonunda, deprem sonrasında yaraları sarmaya dayalı anlayıştan, afet öncesinde riskleri azaltan bütünleşik bir sisteme geçilmesi gerektiği belirtilerek, “Kaybedecek bir 27 yılımız daha olmamalı” mesajı verildi. Jeoloji Mühendisleri Odası, afetlere hazırlıklı ve dirençli yerleşimlerin bir tercih değil, kamusal bir zorunluluk olduğunu vurguladı.