Küresel Gıda Fiyatlarında Kısmi Düşüş ve Riskler

Küresel gıda fiyatları mayısta bir miktar geriledi; ancak bunun arkasında farklı ürün gruplarındaki zıt yönlü hareketler bulunuyor. FAO Gıda Fiyat Endeksi, aylık bazda %0,2 azalarak 130,8 puana indi; yıl bazında ise %2,9 yükseliş sürüyor.

Bitkisel yağ fiyatlarındaki düşüş genel eğilimi aşağı çekse de tahıl, şeker ve bazı et ürünlerindeki artışlar dikkat çekiyor. Enerji ve gübre maliyetlerindeki yükseliş ile olumsuz hava koşulları, özellikle tahıl piyasalarında fiyatların yukarı yönlü seyrine katkıda bulundu.

Tahıllar ve Mısır

Tahıl Fiyat Endeksi nisana kıyasla %2,6 yükselirken, yıllık olarak yaklaşık %5’in üzerinde seyrediyor. Buğday fiyatları aylık %3,4, yıllık ise %7,8 artış gösterdi. Mısır fiyatları aylık %1,9 yükseldi; pirinç endeksi ise Asya’daki olumsuz hava koşulları ve ham petrol fiyatlarındaki artışla %2,7 arttı.

Bitkisel Yağlar ve Şeker

Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi aylık %4,6 gerileyerek 2026’da ilk düşüşünü kaydetti. Palm yağı fiyatları zayıf küresel ithalat beklentileri ve petrol piyasasındaki belirsizlik nedeniyle düştü; soya, kanola ve ayçiçeği yağlarında ise arz koşullarına bağlı dalgalanmalar yaşandı.

Şeker Fiyat Endeksi mayısta %7,5 yükseldi. Brezilya’da şeker kamışının etanol üretimine yönlendirilmesi beklentisi ve El Niño’nun Hindistan ile Tayland üretimine getirdiği riskler, şeker fiyatlarını yukarı çekti.

Süt, Et ve Diğer Ürünler

FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, uluslararası tereyağı fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle aylık %0,5 geriledi. Peynir fiyatları genel olarak sabit kalırken yağsız süt tozu fiyatlarında artış görüldü.

Büyükbaş hayvan eti fiyatları Çin ve ABD’den gelen güçlü ithalat talebinin etkisiyle yükseldi; buna karşılık Avrupa Birliği’nde domuz eti fiyatları bol arz ve zayıf talep nedeniyle geriledi. FAO Et Fiyat Endeksi sınırlı olarak %0,1 artış kaydetti.

Risk Faktörleri ve Politik Etkiler

FAO Piyasalar ve Ticaret Birimi Direktörü Boubaker Ben-Belhassen, yükselen tahıl fiyatlarının hava koşullarına ve enerji ile girdi piyasalarındaki aksamalara karşı piyasaları daha kırılgan hale getirdiğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı gibi önemli ticaret yollarındaki belirsizliklerin gübre kullanımını azaltabileceği ve bunun da gıda fiyatları üzerinde ek baskı oluşturabileceği vurgulanıyor; dolayısıyla uluslararası koordineli eylem ihtiyacı artıyor.

Üretim, Tüketim ve Stok Görünümü

FAO’nun Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu’na göre, 2026/2027 sezonunda küresel tahıl üretiminin buğday hasadındaki düşüş nedeniyle yıllık %2 azalarak 2 milyar 982 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Küresel tahıl kullanımının aynı dönemde %0,6 artacağı öngörülüyor.

Dünya tahıl stokları, pirinç envanterindeki daralma nedeniyle yaklaşık %0,3 küçülecek; küresel stok-kullanım oranının ise %31,7 civarında, önceki seviyelere yakın kalması bekleniyor.