Jeoloji Mühendisleri Odası’ndan uyarı! “Dere yatağında yapılaşmayı durdurun”

Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şube Başkanı Mehmet Yıldız, mevsimsel olarak yağışlı döneme girilirken Bursa’da sel, taşkın ve heyelan risklerine karşı uyarılarda bulundu. Yıldız, doğal olayların can ve mal kaybına yol açması durumunda afete dönüştüğünü belirterek, bilimsel çalışmalar ve doğru planlamayla afetlerin önlenebileceğini veya etkilerinin azaltılabileceğini söyledi.

Dünyanın yaklaşık 5 milyar yıllık süreçte heyelan, sel, fırtına, volkanik faaliyet ve deprem gibi dış ve iç dinamiklerle şekillendiğini belirten Yıldız, bu olayların insanları etkilemediği sürece doğal olay olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Yıldız, can ve mal kayıpları ile ekonomik ve sosyal zararların ortaya çıkması halinde ise olayın afet niteliği kazandığını vurgulayarak, “Doğal afet diye bir kavram yoktur, doğa olaylarının afete dönüşmesi vardır” değerlendirmesinde bulundu.

SEL VE TAŞKIN ARASINDAKİ FARK

Selin yalnızca su baskınından ibaret olmadığını belirten Yıldız, yamaçlardan derelere ulaşan toprak, kum, çakıl, taş ve kaya parçalarının yüksek sularla taşınması sonucu çamur ve moloz baskınının da meydana geldiğini aktardı. Taşkının ise akarsu, yoğun yağış veya diğer nedenlerle oluşan büyük su kütlelerinin toprağı geçici olarak basması olduğunu belirten Yıldız, taşkınların daha çok vadi tabanları ve aşağı havzalarda görüldüğünü kaydetti. Yıldız, küresel iklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcaklık ve buharlaşmanın atmosferde anormal su buharı birikimine neden olduğunu, bunun da önceki dönemlere göre daha sıra dışı yağışların görülmesine yol açabileceğini belirtti. Bu yağışlar sonucunda sel, taşkın ve heyelan olaylarının artmasının beklenebileceğini ifade eden Yıldız, özellikle kuraklığın zirve yaptığı dönemin ardından yağışlı döneme girilmesiyle dikkatli olunması gerektiğini söyledi.

9 MADDELİK ÖNERİ

Mehmet Yıldız, Jeoloji Mühendisleri olarak sel, taşkın ve heyelan risklerinin azaltılması için 9 maddelik öneri ve uyarı listesi paylaştı. Yağış sırasında ve sonrasında heyelan ile kaya devrilmesi risklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Yıldız, vatandaşların can ve mal güvenliği için gerekli önlemlerin alınmasını istedi. Olağan dışı yağış dönemlerinde tüm ihtimallerin değerlendirilerek hızlı şekilde müdahale edilmesi gerektiğini kaydetti. Bölgesel heyelan ve sel haritalarının sağlıklı şekilde tamamlanarak yerleşim ve altyapı kararlarında dikkate alınmasını isteyen Yıldız, dere yataklarında yapılaşmanın yasaklanması çağrısında bulundu. Vadiler boyunca sel, taşkın, küçük heyelan ve akma riski taşıyan konut ve alanların belirlenerek gerekli önlemlerin alınması gerektiğini ifade etti. Dere yataklarından bilinçsiz ve kontrolsüz malzeme alınmasının engellenmesini isteyen Yıldız, dere yataklarının daraltılmasından vazgeçilmesi ve kuru dere yatakları da dahil olmak üzere tüm dere yataklarında ıslah çalışmalarının başlatılması gerektiğini belirtti. Yapılaşmalarda jeolojik ve hidrolojik çalışmaların zorunlu hale getirilmesini önerdi. Son dönemde yaşanan sel ve taşkınların meydana gelmesine neden olan yağışların karakteri ve miktarı konusunda yeterli bilgi bulunmadığını belirten Yıldız, riskli bölgelerde standartlara uygun meteoroloji istasyonlarının acilen kurulmasını istedi.

TEMEL VERİ

Büyükşehir ve ilçe belediyelerinde oluşturulan veya oluşturulacak Afet İşleri birimlerinin liyakatli kadrolarla önleme ve risk azaltma çalışmalarında görev alması gerektiğini belirten Yıldız, kentin geleceğini belirleyecek 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı çalışmalarında jeolojik ve jeoteknik özelliklerin temel veri olarak kullanılması gerektiğini vurguladı. Yıldız son olarak Valilik, yerel yönetimler, AFAD, DSİ ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların, akademik odaların desteğiyle Bursa’da heyelan, taşkın ve su baskını gibi tehlikelere ilişkin duyarlılık, tehlike ve risk haritalarını acilen hazırlaması gerektiğini belirtti. Hazırlanacak çalışmaların kamuoyuyla paylaşılması ve vatandaşların farklı afet senaryolarına karşı bilinçlendirilmesi çağrısında bulundu.