Depozito İade Sistemi 1 Temmuz’da Başlıyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, AA Editör Masası’nda depozito iade sistemine dair önemli açıklamalarda bulundu. Türkiye, Emine Erdoğan himayesinde yayılan Sıfır Atık yaklaşımıyla atıkları katma değere dönüştürmeyi hedefliyor.

Kurum, 1 Temmuz itibarıyla zincir marketler, restoranlar, kafeler, hastaneler ve alışveriş merkezleri gibi birçok noktada Depozito Yönetim Sistemi uygulamasının başlayacağını bildirdi. Bu uygulamayla pet, cam, metal ve karton şişeler artık ‘çöp’ kategorisinden çıkacak ve ekonomiye geri kazandırılacak.

Uygulamanın İşleyişi ve Ödemeler

Vatandaşlar, depoladıkları ürünleri depozito iade noktalarına veya iade makinelerine götürdüklerinde ürün başına 1 lira iade alacaklar. Kurum, pilot uygulamalarda geri ödemenin daha düşük olduğunu (0,25 lira) ancak uygulamanın genişletildiğini belirtti. Bankalar aracılığıyla nakit çekme imkanı da sağlanacak; iade edilen tutarlar telefonlara anında yüklenebilecek.

“Al, kullan, at” dönemi sona eriyor; “al, kullan, dönüştür” dönemi başlıyor. Kurum, vatandaşların ürünleri DOA logosu taşıyan ambalajlarla tanıyacağını ve logosuz ürünlerin piyasada olmaması gerektiğini vurguladı.

Hedefler ve Beklenen Etki

Kurum, uygulamanın yıllık 30 milyar lira tasarruf sağlayacağını ve 25 milyar ambalajın geri toplanacağını öngördü. Amaç, geri toplama oranını mevcut %35 seviyesinden %90’lara çıkarmak; böylece ülke ekonomisine hammadde sağlayarak cari açığı azaltmak.

81 ilde ve 973 ilçede iade makineleri ve noktaları kurulacak. Vatandaşlar DOA makinelerine ürünlerini atacak, iade tutarı anında telefonlarına yüklenebilecek. Uygulama, üretime ve istihdama katkı sağlamayı hedefliyor.

Sürdürülebilirlik ve Tek Kullanımlık Plastik Düzenlemesi

Kurum, eylül ayı itibarıyla tek kullanımlık plastiklere yönelik düzenlemelerin yürürlüğe gireceğini; pipet, çatal, bıçak gibi ürünlerin biyobozunur veya geri dönüştürülebilir malzemelerle ikame edileceğini açıkladı. Bu değişikliklerle çevre kirliliğinin azaltılması ve sağlık-ekonomi dengesinin korunması amaçlanıyor.

Türkiye, COP31 ve 2053 Net Sıfır Emisyon hedefleri doğrultusunda bu uygulamayı örnek olarak sunuyor. Kurum, sözle kalmayıp icraatla ilerlemenin önemine dikkat çekti ve Sıfır Atık projesinin her alanda genişletileceğini söyledi.

Uygulamanın takibi, üreticilerin katılım ve toplama bedellerinin düzenlenmesiyle sürdürülecek; vatandaşların mağdur olmaması için gerekli denetimler yapılacak ve logosuz ürünlerle ilgili şikayetler değerlendirilecek.