Vize Randevu Aracılığı Tartışması

Türkiye’de Schengen vize randevularına aracılık eden bazı özel kurumlara yönelik tartışmalar büyüyor. TBMM’ye taşınan iddialarda, bot yazılımlar kullanılarak toplanan randevuların ticari kazanca dönüştürüldüğü ve tüketici haklarının zedelendiği öne sürüldü. Konuyla ilgili yazılı soru önergeleri ve şikâyetler, kurumların uygulamalarının incelenmesine yol açtı.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtına göre, Reklam Kurulu yedi firmayı mercek altına almış durumda. Ayrıca son beş yılda vize aracılık hizmetleriyle ilgili 143 CİMER ve 10 e-Devlet başvurusu yapılmış; bazı şikâyetlerde IBAN bilgileri üzerinden kişisel hesaplara ödeme alındığı ve fatura düzenlenmediği iddiaları Hazine ve Maliye ile Dışişleri Bakanlıklarına iletildi.

Hizmetlerin Denetimi ve Düzenleyici Durum

Bakan Bolat, vize başvurusu aracılığı hizmetlerinin fiyatlandırma, iade koşulları ve bilgilendirme zorunlulukları açısından tüketiciyi koruyan özel bir mevzuatın bulunmadığını vurguladı. İlgili kurum ve kuruluşların görüşlerini dikkate alarak ilave düzenleyici tedbirlerin değerlendirildiğini belirtti.

Karaborsa Fiyatları ve TÜRSAB Uyarısı

Karaborsaya düşen randevuların fiyatları 300–500 euro aralığında seyrediyor; acil durumlarda ise bu rakamın 1.000 euroya kadar çıktığı bildirildi. TÜRSAB Başkanı Firuz Bağlıkaya, randevu sıkıntısının vize başvurularını ciddi biçimde azalttığını ve vatandaşların sisteme erişemeden mağdur olduğunu aktardı. Bağlıkaya’nın paylaştığı verilerde İtalya’ya başvuru sayısında %32,3, Fransa’ya başvurularda yaklaşık %6 düşüş kaydedildiği belirtildi.

Bağlıkaya ayrıca randevu açılışlarının düzensiz zamanlarda (gece yarısı, bayram sabahı, pazar günü) yapıldığını, botlar tarafından bloke edilen randevuların daha sonra yüksek fiyatlarla satıldığını ifade etti: “Bu duruma bir ‘dur’ denilmeli.”

Lighthouse Reports Araştırmasının Bulguları

Küresel araştırmacı gazetecilik ağı Lighthouse Reports tarafından yürütülen incelemede, bazı merkezî firmaların işleyişine dair çarpıcı tespitler raporlandı. 12 ülkede, 14 medya kuruluşu iş birliğiyle gerçekleştirilen çalışmada şu iddialar yer aldı:

• Ek hizmetlerin gereksiz yere zorunlu tutulduğu ve VIP veya premium hizmetlere yönlendirildiği,
• Bot yazılımlarla randevuların bloke edilip üçüncü taraf aracı kurumlar aracılığıyla karaborsada yüksek fiyatlarla satıldığı,
• Kişisel verilerin güvenliğinin ihlal edildiği ve bazı durumda pasaport/belge kayıplarının yaşandığı,
• Yanlış ücretlendirme, yetersiz personel eğitimi ve bazı rüşvet vakalarının rapor edilmediği iddiaları.

Raporda ayrıca bazı devletlerin, firmanın sözleşme ihlallerine rağmen gerekli yaptırımları uygulamadığı tespitine yer verildi.

Sonuç ve Beklenen Adımlar

Şikâyetlerin doğrudan tüketici koruma, mali denetim ve dış ilişkiler kurumlarına iletilmesi, konunun çok yönlü olarak ele alındığını gösteriyor. Faturalandırma, şeffaf fiyatlandırma ve veri güvenliği ihlallerine yönelik incelemeler sürerken; ilave düzenleyici tedbirlerin gerekip gerekmediği ilgili kurumların değerlendirmesine bırakılmış durumda.

Vatandaşların güvenli ve eşit erişim hakkı ile şeffaf hizmet sunumunun sağlanması, yakın dönemde beklenen düzenlemelerin temel gündem maddeleri arasında yer alıyor.