Yatırım Fonları ve Hisse Piyasasında Eylül Çöküşü

Yatırım fonları ve hisse senedi piyasalarında Eylül ayında yaşanan sert gerileme, hem bireysel hem de kurumsal yatırımcıların portföylerini önemli ölçüde küçülttü. MKK verileri, özellikle yüksek tutarlı portföylerdeki değer kayıplarının toplam fon büyüklüğünü aşağı çektiğini gösteriyor.

Fon krizinin etkisiyle hesaplarındaki hisse ve fon pozisyonlarını azaltan yatırımcı sayısı belirgin şekilde arttı; aynı dönemde portföy değerlerinde de ağır erozyon görüldü.

Portföy Düşüşleri ve Yatırımcı Hareketleri

MKK verilerine göre yatırım fonları portföy büyüklüğü ağustostan eylüle yüzde 11,23 azalarak 10,436 trilyon liradan 9,265 trilyon liraya geriledi. Hisse senetlerinde ise sert değer kaybı nedeniyle toplam portföy büyüklüğü yüzde 22,83 düşüşle 7,343 trilyon liraya indi.

Hesabını açık tutup portföyünü boşaltan yatırımcıların sayısı öne çıktı: fonlarda 1.133 kişi artış olurken hisse piyasasında portföyünü sıfırlayanların sayısı 50.234 kişi yükseldi. Bu tür toplu çıkışlar, önceki siyasi ve savaş dönemlerindeki hareketlerden daha şiddetli oldu.

Büyüklük Gruplarına Göre Etkiler

Küçük portföy gruplarında (0-1 TL, 2-10 bin TL gibi) yatırımcı sayısında artış görülse de portföy değerleri genelde azaldı. 0-1 TL aralığında hesapları duran ancak portföyünü boşaltmış yatırımcı sayısı 64.378’e çıktı. 2-10 bin TL arası yatırımcı sayısında 13.150 artış yaşandı; bu grup toplam yatırımcıların yaklaşık %60’ını oluşturuyor.

Orta ve yüksek tutarlı portföylerde ise hem yatırımcı sayısı hem de portföy değerlerinde keskin düşüşler kaydedildi. Öne çıkan bazı değişimler şunlar:

• 10-50 bin TL: yatırımcı sayısı %4,66 azalırken portföy değeri %5,17 düştü.
• 50-100 bin TL: yatırımcı sayısı %6,54; portföy değeri %6,66 geriledi.
• 100-250 bin TL: yatırımcı sayısında %7,39, portföy değerinde %7,29 azalma oldu.
• 250-500 bin TL: sayıda %6,51, portföy değerinde %6,70 düşüş görüldü.
• 500 bin-1 milyon TL: yatırımcı sayısı %7,36, portföy değerleri %7,59 geriledi.
• 1-5 milyon TL: yatırımcılar %8,48 azalırken portföy değerleri %8,84 düştü.
• 5-10 milyon TL: yatırımcı sayısında %9,53; portföy değerlerinde %9,72 kayıp yaşandı.

10 Milyon TL ve Üzeri Portföylerde Sert Kayıp

Toplam yatırım fonu portföyünün yaklaşık %79,56’sını oluşturan 10 milyon TL ve üzeri hesaplarda ciddi değer azalmaları görüldü. Ağustosta bu gruptaki portföy değeri 8,84 trilyon TL iken eylülde %14,39’luk düşüşle 7,56 trilyon TL’ye indi; yatırımcı sayısı ise %9,19 geriledi. Bu gerileme, sermaye piyasası araçlarındaki olumsuz fiyatlamalardan kaynaklandı.

Hisse Senedi Piyasasında Tarihi Düşüş

Hisse senedi portföylerinde eylülde ağustosa göre 2,172 trilyon TL’lik azalma kaydedildi. Bu tutarın büyük bölümü fon krizinin neden olduğu sert satışlar ve taban fiyat serilerinden kaynaklandı. Yüksek tutarlı hisse portföyleri de çift haneli gerilemeler gösterdi:

• 500 bin-1 milyon TL arası portföylerde yatırımcı sayısı %13,76, portföy değeri %13,95 düştü.
• 1-5 milyon TL: yatırımcı sayısı ve değer kaybı %20’nin üzerinde gerçekleşti; portföy değeri kaybı %21,07 oldu.
• 5-10 milyon TL: yatırımcı sayısı %24,47; portföy değeri %24,46 azaldı.
• 10 milyon TL üzeri portföyler toplam değerin %85,77’sini oluştururken yatırımcı sayısı %23,09, portföy büyüklüğü %23,57 küçülerek 6,3 trilyon TL’ye indi.

Yabancı Fonlarda Büyük Çöküş

Yabancı yatırımcıların fon portföyünde de sert düşüş yaşandı. Ağustosta 532,588 milyon TL olan yabancı fon portföy değeri eylülde 245,028 milyon TL’ye gerileyerek yaklaşık %54 kayıp gösterdi. Bu azalmanın sebepleri arasında fon krizinin doğrudan etkisi ve para piyasası fonlarına giren carry trade kaynaklı sermayeye getirilen %10 stopaj da yer aldı.

Genel olarak, Eylül ayı verileri sermaye piyasalarında güvenin zedelendiğini, hem küçük yatırımcıların hesap kapatma eğilimini hem de büyük portföylerde ciddi değer erozyonunu ortaya koyuyor. Piyasaların toparlanma süreci ve yatırımcı davranışları, ilerleyen dönemde takip edilmesi gereken ana belirleyiciler olacak.