Ticaret Bakanlığı’ndan ‘Yemleme’ Yasağı

Ticaret Bakanlığı, tüketiciyi düşük fiyatlı ürünle mağazaya çekip daha pahalı seçeneklere yönlendiren uygulamalara karşı denetimleri artırdı. Yeni düzenleme kapsamında, satıştan kasıtlı olarak kaçınan işletmelere idari para cezası getirildi ve yaptırım esasları netleştirildi.

6502 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca 2026 yılı için belirlenen kurala göre, satıştan kaçılan ürünün vergiler dahil satış fiyatının %10’u oranında ceza uygulanacak; ancak ceza tutarı ihlal başına en az 3.973 TL olacak. Bu düzenleme, düşük fiyatlı ürünlerde nominal yüzde hesabının alt sınırın altında kalmasını engelliyor ve yüksek fiyatlı ürünlerde orana göre artan cezalar öngörüyor.

Uygulamanın gerekçeleri ve nasıl tespit edilir

Kamuoyunda “yemleme ve değiştirme” olarak bilinen uygulamada tüketici öncelikle cazip fiyatlı bir ürüne yönlendiriliyor, ardından “az önce satıldı”, “stok tükendi”, “sadece teşhir ürünü” ya da “sistem güncellenmedi” gibi ifadelerle daha pahalı alternatiflere teklif sunuluyor. Bakanlık, bu tür bahanelerin tek başına satıştan kaçınma için haklı gerekçe sayılmayacağını belirtiyor. Ürünün gerçekten satış dışı olduğunun kabul edilebilmesi için üzerinde açıkça “satılık değildir”, “numunedir” veya “satılmıştır” ibaresinin bulunması ya da söz konusu ürünün hasarlı olduğunun belgelenmesi gerekiyor.

Stok ve kampanya şartları

Kampanyalı ve stokla sınırlı satışlarda işletmelerin stok miktarını ve kampanya koşullarını önceden açıkça duyurması zorunlu hale getirildi. Aksi takdirde tüketicinin mağdur edilmesi durumunda her işlem için ayrı ayrı ceza uygulanabilecek.

Yoğun görülen sektörler ve tüketici hakları

İhlallerin sık yaşandığı sektörler arasında mobilya, elektronik, otomotiv, hazır giyim ve emlak öne çıkıyor. Örneğin mobilyada “sadece teşhir”, elektronikte “stok bitti”, otomotivde giriş paketinin yokluğu, giyimde indirimli ürünün satılmış gösterilmesi veya konut ilanlarında düşük fiyatlı ilanın artık geçerli olmadığı gibi gerekçelerle tüketiciler daha pahalı alternatiflere yönlendirilebiliyor.

Tüketiciler, mevzuata aykırı uygulamalarla karşılaşmaları halinde raf etiketi, ekran görüntüsü veya ilan görselleri gibi kanıtları toplayıp e-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığı’na şikâyet edebilirler. Uyuşmazlıklarda ise Tüketici Hakem Heyetleri yetkili merci olmaya devam ediyor.

Önemli: İhlalin birden fazla tüketiciye karşı tekrarlanması halinde cezalar her işlem için ayrı ayrı uygulanacak; örneğin 40.000 TL’lik bir üründe ceza yaklaşık 4.000 TL, 150.000 TL’lik bir üründe ise yaklaşık 15.000 TL’ye ulaşabiliyor.