Reklam Ağıyla Yaygın Dijital Gözetim İddiası

İnternette karşılaşılan sıradan reklamların, küresel ölçekte casusluk faaliyetlerine aracılık ettiği iddia edildi. İki bağımsız araştırma, İsrailli reklam ajansı Discover-Tech’in reklam ağlarını hedefleri izlemek ve cihazlara kötü amaçlı yazılım yerleştirmek için kullandığını öne sürdü.

Citizen Lab ve Confiant tarafından yayımlanan raporlara göre, 2020’de kurulan Discover-Tech, zararlı reklamlar aracılığıyla kullanıcı cihazlarını tespit edip takip etmeye çalıştı. Araştırmacılar, bu reklam ekosisteminin Candiru gibi kara listede olan casus yazılım firmalarına ve diğer gözetleme aktörlerine büyük platformların reklam envanterine erişim sağladığını belirtti.

Yöntem ve Kapsam

Uzmanlar, reklama tıklamanın gerekli olmadığını; reklamın sayfada yüklenmesinin bile cihazın fark edilmesi ve izlenmesi için yeterli olduğunu vurguladı. Citizen Lab, günlük alışveriş veya elektronik ürün tanıtımı gibi görünen reklamların 120 binden fazla web sitesine ve 75 binden fazla mobil uygulamaya ulaştığını rapor etti.

Confiant kurucu ortağı Jerome Dangu, Discover-Tech’in günde en az 10 milyon reklam gösterdiğini ve çerez eşleştirme teknikleriyle reklamların kullanıcı takibini genişlettiğini belirtti. Dangu, bu faaliyetlerin yüz milyonlarca kişiye erişmiş olabileceğini söyledi.

Hedefler ve Etkiler

Rapor bulguları, zararlı reklamların hassas kurum ağlarına kadar ulaştığını gösterdi. Dangu, reklamların Pentagon, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kurumların ağlarında gösterildiğini aktardı. Citizen Lab ayrıca Birleşmiş Milletler, NATO, Avrupa Komisyonu ve 10’dan fazla ülkenin hükûmet ağlarında benzer gösterimler tespit etti.

Reklam gösterimlerinin belirli bölgelere yoğunlaştığı ifade edildi; Dangu, “Filistin’de neredeyse hangi siteye girerseniz girin bir Discover-Tech reklamıyla karşılaşıyorsunuz” diyerek bölgesel yoğunluğun kapsamı genişlettiğini belirtti.

Candiru ve Al Jazeera Vakası

Araştırmalara göre bazı reklamlardan elde edilen veriler Candiru’nun casus yazılımlarını hedef cihazlara sızdırmak için kullanıldı. Citizen Lab, Discover-Tech reklamlarıyla bağlantılı olarak Al Jazeera’nın sistemlerine sızma girişimlerinin tespit edildiğini ve 2024–2025 yıllarında Al Jazeera bünyesindeki 45 Windows cihazının hedeflendiğinin doğrulandığını bildirdi.

Araştırmacılar, firmanın açık kimlik doğrulama kayıtları sayesinde Discover-Tech sistemlerine farklı coğrafi bölgelerden erişimler yapıldığını tespit etti. Citizen Lab araştırmacısı Wolfie Cristl, çevrim içi reklamcılık modelinin devletler, özel sektör ve sivil toplum için sistemik bir güvenlik tehdidi yarattığını değerlendirdi.

Endüstri Tepkisi ve Düzenleyici Adımlar

Raporların yayımlanmasının ardından teknoloji ve reklam şirketleri Discover-Tech ile ilişkilerini gözden geçirdi. Google, Citizen Lab ve Confiant ile işbirliği içinde yürütülen inceleme sonucunda Discover-Tech’i reklam platformundan çıkardı. IAB Europe, firmanın küresel onaylı satıcı statüsünü askıya aldığını duyurdu ve Comcast’in reklam teknolojisi kuruluşu Beeswax da şirketle bağını kesti.

Ayrıca, ABD Ticaret Bakanlığı daha önce Candiru’yu, kötü niyetli hedefleme amaçlarıyla casus yazılım sağladığı gerekçesiyle kara listeye almıştı. Yıl içinde Pentagon, reklam teknolojisi üzerinden toplanan konum verilerinin askerleri hedef aldığına dair bildirimler aldığını ve bazı cihazlarda reklam tabanlı takibi devre dışı bıraktığını açıklamıştı.

Şirket Tepkisi ve Bilinmeyenler

Discover-Tech ve CEO’su Dekel Boni ile iletişim girişimleri yanıtsız kaldı. Candiru, Yandex ve Al Jazeera yetkililerine ulaşma çabaları da sonuçsuz kaldı. Raporda ayrıca, firma reklam ağları yoluyla çip üreticileri ve çeşitli medya kuruluşlarının ağlarına kadar erişim sağlandığı belirtildi.

Önemli: Araştırmalar hâlâ bağımsız doğrulama ve daha fazla teknik analiz gerektiriyor; bulgular, reklam teknolojisinin kötüye kullanım potansiyelini ve dijital gözetim risklerini gözler önüne seriyor.