İran ve ABD Arasında Hürmüz Görüşmeleri Üzerine Gelişmeler

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Pazartesi başlayacağı iddia edilen yeni görüşmeler açıklamasını reddetti. Bakanlık sözcüsü İsmail Bekai, düzenlediği haftalık basın toplantısında “Şu anda ABD ile müzakere halinde değiliz” ifadelerini kullandı ve mevcut diplomatik temasların esasen Umman ile Hürmüz Boğazı’nın geçiş güvenliğine ilişkin olduğunu belirtti.

Hürmüz Boğazı, çatışmayı sonlandırma süreçlerinde kilit bir tartışma konusu olmaya devam ediyor. İran, stratejik su yolunu kontrol etme yönündeki tutumunu sürdürerek gemi geçişlerine müdahale etti ve zaman zaman ticari gemilere ateş açıldığı bildirildi. Önceden serbest olan geçişler yerini İran’ın kontrol ve ücret talep etme ısrarına bırakmış durumda; Washington ise bu uygulamayı kabul etmiyor.

Tarafların Görüşme ve Rota Anlaşması Arayışları

Bekai, Umman ile Hürmüz’ün ortak yönetimi konusunda bir mutabakata yakın olduklarını ve her iki ülkenin egemenlik haklarına saygı gösteren bir rota üzerinde anlaşma çabasında olduklarını söyledi: “Ne kuzey rotası ne de güney rotası; kabul edilebilir bir rota üzerinde uzlaşıyoruz”. Ancak sözcü, bu tür bir anlaşmanın boğazın hemen yeniden açılması anlamına gelmediğini vurguladı.

Pazar günü Umman açıklarında bir tankerin yakınında patlama sesi duyulduğu, Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi’nin (UKMTO) gemi ve mürettebatın güvende olduğunu bildirdiği aktarıldı. Bu olay, bölgedeki gerilim ve güvenlik kaygılarını yeniden gündeme taşıdı.

Trump’ın Açıklamaları ve Bölgesel Dinamikler

Trump, Pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada İran ile yeni görüşmelerin Hürmüz Boğazı konusunu ve nihai olarak İran’ın nükleersizleşmesini kapsayacağını belirtti. Başkan, görüşmelerin “Yarın öğleden sonra başlıyor” dedi ancak mekan ve katılımcılar hakkında ayrıntı paylaşmadı. Trump ayrıca Suudi Arabistan, BAE ve Katar gibi müttefiklerinden ileri harekâtları ertelemelerini talep ettiğini öne sürdü.

Batılı ülkeler İran’ı nükleer silah geliştirmekle suçlarken, Tahran programının sivil olduğunu savunuyor. Diplomasi ve tehditlerin iç içe geçtiği süreçte Trump daha önce büyük çaplı saldırı tehdidinde bulunmuş, ardından diplomasi kapısını işaret ederek geri adım atmıştı.

Mevcut Ateşkes ve Arabuluculuk Çabaları

Geçen ay sağlanan ateşkes anlaşması kısa sürede çökmüş olsa da bölgesel aktörler arasında yeniden görüşme çabaları sürüyor. İran parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Sözcüsü Hasan Gaşgavi, aracılar tarafından Haziran ayında varılan ABD-İran mutabakatının canlandırılmaya çalışıldığını ve Hürmüz meselesinin sürecin anahtar noktası olduğunu belirtti: “Asıl mesele Hürmüz Boğazı; dolayısıyla evet, görüş alışverişi var”.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da X platformunda “Düşmanı imzaladığı hususlara bağlı kalmaya mecbur etmek için çaba göstermeliyiz” şeklinde bir paylaşım yaptı. Bölgedeki diplomasi girişimleri, çatışmanın altıncı ayına giren krizde barışa giden bir yol arayışını yansıtıyor.

Genel olarak, hem askeri tehditler hem de diplomatik temaslar eşzamanlı ilerliyor; açıklamalar ve iddialar sıklıkla çelişkili görünürken, Hürmüz Boğazı’nın geleceği barış ve güvenlik çabalarının merkezinde kalmaya devam ediyor.