Farket, bildir ve önle!

Amerika’da okullardaki silahlı saldırılar ve saldırganlar sistematik ve şekilde incelenmiş ve şunlar farkedilmiş. Saldırganların yüzde 93’ü saldırı planını en az bir kişiye söylemiş, yüzde 80’i saldırı yapacağına dair işaretler vermiş.

En çok paylaştıkları kişiler akranları. Ögretmen ve ailedense akranların fark etmesi daha kolay. O yüzden cocukları bu konuda eğitmek ve böyle bir şey sezdiklerinde bildirebilmeleri için sistem kurmak gerekiyor. Rehber ögretmenlere bu konuda çok iş düşüyor, ABD’de akademisyenler 250 öğrenciye 1 okul psikoloğu önermiş bizdeki PDR mezunu öğretmenler de bu oran gözetilerek artırılmalı. Hem çocukların farkındalığını artırmak, hem bildiri yapan çocukları dinleyip tehlikeyi değerlendirmek hem de saldırıya meyilli cocuklara tedavi olanağı sunmak için rehber ögretmenler ve okul psikologları ile ilgili çalışmalar yapılıp gerekli sistemler kurulmalı.

14-18 yaş arası her başarı düzeyinden ve farklı sosyal statüdeki ailelerden saldırganlar var. Yani akademik olarak başarısız ögrencilere veya sosyoekonomik olarak kötü durumdaki ailelerin cocuklarına karşı önyargılı olmak yersiz.

Georgia Üniversitesi’nden Dr Mark Leary’nin yürüttüğü çalışmada 15 büyük okul saldırısı incelenmiş ve vakaların tamamında sosyal dışlanmanın olduğu tespit edilmiştir. Yani toplumdan ve ailesinden kopuk, okulla ve arkadaşları ile bağ kuramayan bireylerde zamanla anlamsızlık hissi, topluma karşı nefret ve intikam duyguları oluşabiliyor. Çocuğu ailenin duygusal olarak ihmal etmesi, çocuğun durumunun ve duygusunun farkında olmamak veya duygusunu bastırmaya zorlamak, aşırı başarı beklentileri ve aşırı otoriter aileler sosyal izolasyona sebep olabiliyor.

Tek bir yetişkinin bile çocuğu anlaması, şefkat ve sevgi göstermesi saldırganlık ihtimalini azaltıyor. Sosyal izolasyonda hisseden çocuklar karanlık gruplarda kabul gördüklerinde buralarda yazışıp telegram vb platformlarda şiddet düşüncelerini besleyebiliyorlar. Çocuğun kimlerle ne yazıştıgının farkında olmak önemli.

Hiç akran arkadaşı olmayan cocuklara göre tek bir arkadaşı bile olan çocukların saldırgan olma ihtimali çok daha düşük. Yani doğru sosyalleşmeyi ögrenmiş, kendi duygusunu anlayabilen, insan ilişkilerine açık bireyler yetiştirmek saldırılardan koruyucu.

Saldırganlar arasında zorbalık görmüş veya fiziksel, psikolojik istirmara uğramış travmatik çocuklar oldukça fazla. O yüzden cocukları istirmardan ve zorbalıklardan korumak da oldukça önemli. Sosyal medyada zorbalık sürekli olduğu için dijital ebeveynliği öğrenmek ve dijital sınırları doğru belirlemek gerekiyor. Silahlı oyunları oynamak çocuk zihninde gercekten o anı yaşamak demek.

Nişan alma oyunlarını saldırı için antrenman gibi kullananlar da var. Sosyal izole ve şiddete meyilli çocuklarda oyunlar tetikleyici. Ayrıca hem sosyal medyada hem de karanlık grup yazışmalarında geçmiş saldırganların kahraman gibi gösterilmesi özendirici oluyor. Hem de bu gruplar mevcut yalnızlık hissini ve öfkeyi pekiştirici etki yapabiliyor.

Evinde silah bulunması da saldırganlık eğilimini artırıyor. Evde bir silah olmaması en iyisi ama meslek gereği silah olmak zorundaysa da çocuk bu silahı görmemeli ve erişememeli.

Şunlar uyarıcı olmalı,
-Silah edinme veya silahlar hakkında fazla konuşma
-Yazılı veya sözlü intikam planları, tehdit mesajları
-İntihar düşüncesi ile birlikte başkalarına zarar verme isteği
-Geçmiş şiddet eylemlerini yücelten cümleler ve paylaşımlar.
-Kendini iyice izole etme
-Aşırı öfke patlamaları
-Kıyamet, hayatın bitişi temalarına aşırı ilgi
-Hayatın anlamsız ve umutsuz olduğunu tekrar tekrar dile getirme
-Önemsediği eşyaları dağıtma veya veda niteliğinde davranışlar

Bunların varlığı illa saldırgan eylem yapılacağı anlamına gelmez ancak fark edip konuşmak veya psikoloji profesyonelinden destek almak için bilinçli olmak için önemlidirler.

Birey, toplum, aile ve kamu yönetim sistemlerinin hepsi saldırganlıkta etkilidir, konuyu tek etkenle değerlendirmek doğru olmaz. Çözüm için de bütüncül yaklaşmak gerekiyor.

Okullarda tehdit değerlendirme ekipleri kurmak ve tehdit değerlendirme modellerini ögretmek, anonim ihbar sistemleri kurmak, okul iklimini iyileştirip okula bağlılığı artırıcı çalışmalar yapmak, psikolojik desteğe erişim sağlamak kıymetli olacak.

Kamu düzeyinde özellikle dezavantajlı topluluklar için ücretsiz olarak ruh sağlığı hizmetlerine erişim sağlanması, medyanın failleri kahraman gibi göstermesinin önlenmesi, silah erişimini önleyici yasalar ve cezalar olması, sosyal izolasyonla mücadele eden toplum programları yapılması saldırıları azaltmak için öneriliyor.

Okul saldırıları ve şiddet fark edilip önlenebilir. Yeter ki duyarlılık gelişsin.