Düzce Depremi’nin 27. yılında uyarı: İhmal, tedbirsizlik ve denetimsizlik kaderimiz değil!

12 Kasım 1999’da meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce Depremi’nin üzerinden 27 yıl geçti. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı açıklamada 850 kişinin hayatını kaybettiği, binlerce kişinin yaralandığı felaketi hatırlatarak afetlere dirençli kentler için bilimsel planlama, nitelikli mühendislik hizmetleri ve etkin denetim çağrısında bulundu.

Türkiye’nin deprem gerçeğini bir kez daha gözler önüne seren 12 Kasım 1999 Düzce Depremi’nin 27. yılında hayatını kaybeden vatandaşlar anılıyor. Düzce merkezli meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremde 850 kişi yaşamını yitirirken binlerce kişi yaralandı, on binlerce yapı hasar gördü.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, depremin yıl dönümünde yaptığı açıklamada hayatını kaybeden vatandaşları saygı ve özlemle andı. Açıklamada, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nden yalnızca üç ay sonra yaşanan Düzce Depremi’nin, Türkiye’nin afetlere karşı hazırlıklı olmasının hayati önemini bir kez daha ortaya koyduğu vurgulandı.

“Depremi afete dönüştüren yanlış planlama ve denetimsizlik”

Açıklamada, depremin doğal bir olay olduğu ancak can ve mal kayıplarının yanlış yer seçimi, plansız kentleşme, yetersiz mühendislik hizmetleri ve denetimsizlik nedeniyle yaşandığına dikkat çekildi.

Türkiye’nin yalnızca deprem değil; sel, taşkın, heyelan, kaya düşmesi ve diğer jeolojik tehlikelerle de karşı karşıya olduğu belirtilerek afet yönetiminde olay sonrasına odaklanan yaklaşımlar yerine bütüncül bir risk yönetimi anlayışının benimsenmesi gerektiği ifade edildi.

Jeoloji Mühendisleri Odası, yer bilimlerinin çoğu zaman büyük depremlerden sonra gündeme geldiğini belirterek asıl önemli olanın bilimsel bilgilerin afet yaşanmadan önce kent planlamasına, yapılaşma kararlarına, eğitim politikalarına ve kamu yönetimine yansıtılması olduğunu kaydetti.

Dere yatakları ve heyelan bölgeleri için uyarı

Açıklamada, dere yataklarının yapılaşmaya açılması, heyelan riski bulunan alanlarda gerekli önlemler alınmadan uygulamalar yapılması, kontrolsüz kazılar ve denetimsiz hafriyat döküm sahalarının doğa olaylarını afete dönüştürebildiği vurgulandı.

Kentlerin doğanın ve jeolojik koşulların gerçekleri dikkate alınarak planlanması gerektiğini belirten oda, afet risklerinin imar ve yapılaşma kararlarında temel belirleyici olması çağrısında bulundu.

Jeoloji Mühendisleri Odası’ndan 7 maddelik talep

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Düzce Depremi’nin 27. yılında afetlere dirençli kentler oluşturulması için bilimsel ve teknik taleplerini yeniden gündeme getirdi. Açıklamada şu başlıklar öne çıktı:

• Fay Yasası çıkarılmalı: Yüzey faylanması tehlikesi bulunan alanlarda yapılaşma kararları bilimsel verilere dayandırılmalı ve yasal güvenceye kavuşturulmalı.
• İmar planları bilimsel verilere göre hazırlanmalı: Jeolojik-jeoteknik etütler ve mikrobölgeleme çalışmaları planlama süreçlerinin temelini oluşturmalı.
• Zemin ve yapı güvenliği birlikte değerlendirilmeli: Temel sistemleri, kazı destek yapıları ve çevredeki yapıların güvenliği bir bütün olarak ele alınmalı.
• Mühendislik denetimleri zorunlu hale getirilmeli: Derin kazılar, şevler, hafriyat döküm alanları ve heyelan riski bulunan bölgelerde jeolojik-jeoteknik araştırmalar etkin biçimde yürütülmeli.
• Kamu kurumlarında jeoloji mühendisi istihdamı artırılmalı: Başta belediyeler olmak üzere afet yönetimi, kent planlaması, altyapı ve yapı denetiminde uzmanlık ve liyakat esas alınmalı.
• Yer bilimleri eğitimi güçlendirilmeli: İlk ve ortaöğretimden itibaren gençlerin yaşadıkları coğrafyayı ve afet tehlikelerini bilimsel temelde tanımaları sağlanmalı.
• Afet yönetiminde kamu yararı esas alınmalı: Bilimsel veriler karar süreçlerine yansıtılmalı, denetim mekanizmaları güçlendirilmeli.

“Afetlerle mücadele enkaz başında değil, öncesinde başlar”

Afetlere dirençli kentler oluşturmanın yalnızca mühendislik meselesi değil, aynı zamanda kamusal bir sorumluluk olduğuna dikkat çekilen açıklamada, afetlerle mücadelenin enkaz başında değil; kentlerin planlandığı, yapıların projelendirildiği ve mühendislik kararlarının alındığı aşamada başlaması gerektiği belirtildi.

Her büyük afetten sonra benzer acıların yaşandığına ve aynı eksikliklerin yeniden gündeme geldiğine işaret eden oda, deprem sonrasında yapılan tartışmaların afet öncesinde alınması gereken önlemlerin yerini tutamayacağını vurguladı.

Açıklamanın sonunda merkezi ve yerel yönetimler ile ilgili kurumlara bilimsel veriler ışığında sorumluluk alma çağrısı yapıldı. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, doğa olaylarının engellenemeyeceğini ancak bilim, mühendislik, doğru planlama ve etkin denetim sayesinde bunların afete dönüşmesinin ve can kayıplarının büyük ölçüde önlenebileceğini belirtti.

Oda, Düzce Depremi’nin 27. yılında mesajını şu sözlerle tamamladı: “İhmal, tedbirsizlik ve denetimsizlik kaderimiz değildir. Hiçbir yurttaşımızın yaşamı, bilimsel gerçekleri yok sayan uygulamalara ve rant odaklı kentleşme politikalarına feda edilemez.”