Büyük Taarruz ve Cephe Raporları

Büyük Taarruz’un cephedeki ilerleyişi, Mustafa Kemal Atatürk’ün el yazısıyla gönderdiği telgraflarda açıkça görülmektedir. 25 Ağustos 1922 tarihli bir ileti, Batı Cephesi kuvvetlerinin ertesi gün taarruza başlayacağını Ankara’ya bildirmiştir; bu kısa mesaj, aylardır süren hazırlıkların sonunda harekatın başladığını duyuran önemli bir belgedir.

Taarruz başladıktan sonra Mustafa Kemal, cephedeki gelişmeleri daha ayrıntılı telgraflarla aktarmıştır. 27 Ağustos’ta gönderilen ve 28 Ağustos’ta TBMM’de okunan bir telgrafta, iki gündür süren muharebeler sonucunda Afyonkarahisar’daki Yunan mevzilerinin düştüğü ve kentin geri alındığı bildirilmektedir. Bu yazışmada ayrıca çok sayıda esirin yanı sıra ağır ve hafif toplar, mühimmat ve çeşitli savaş malzemelerinin ele geçirildiği belirtilmiştir.

Beş Günün Muharebesi

31 Ağustos 1922 tarihli bir telgrafta, 26 Ağustos’ta başlayan ve beş gün beş gece süren çatışmaların ayrıntıları anlatılmaktadır. Mustafa Kemal’in ifadesine göre, Birinci Ordu’nun ilk 36 saatte gerçekleştirdiği yarma harekâtı sonucu 100 kilometrelik bir hattın düşmandan temizlendiği rapor edilmiştir.

Süvari birliklerinin başarıları ayrıca şu şekilde aktarılmaktadır: Topçular, çeşitli safhalarda düşmanı etkili biçimde baskı altına aldı; piyadeler kısa ateş çarpışmalarının ardından gece ve gündüz süngü hücumları ile bomba baskınlarına girerek düşman karargâhlarının içlerine kadar nüfuz etti. Telgrafta geçen ifadeyle, “yalın kılıç” ile atlı birliklerin düşman hatlarına girip kaçış güzergâhlarını kesmesi ve savaş ile keşif uçaklarının bombardıman ve makineli tüfek ateşiyle destek vermesi sonucu ordunun büyük bölümünün ağır darbe aldığı vurgulanmıştır.

Esirler ve Son Gelişmeler

Başkomutanlık Meydan Muharebesi’ni takiben, 30 Ağustos’un ardından geri çekilen Yunan birliklerinin takibi devam etti. 3 Eylül’de Uşak’ta ele geçirilen Yunan generalleriyle ilgili Mustafa Kemal’in Rauf Bey’e çektiği telgrafta, esir generallerden biriyle görüştüğü ve onların ailelerine sağlık haberleri göndermelerine izin verdiği ifade edilmiştir. Bu belgeler, zaferin saha sonuçlarını ve esir alınan üst düzey komutanlarla ilgili uygulanan insani davranışları ortaya koymaktadır.