Bazı sivrisinekler neden daha çok ısırılıyor?

Sivrisinekler bazı insanları diğerlerine göre daha sık hedef alıyor; bunun arkasındaki nedenler bilimsel çalışmalarla giderek netleşiyor. Uzmanlar, bu durumun bir şehir efsanesi olmadığını, gerçekten belirli sinyallerin sivrisinekleri belirli bireylere yönlendirdiğini söylüyor.

Bu böceklerin insanları seçişinde karbondioksit, vücut ısısı, cilt nemi ve cildin yaydığı koku gibi faktörlerin rol oynadığı belirlendi. Ayrıca yalnızca dişi sivrisineklerin ısırdığı unutulmamalı; erkekler kan emmez.

Nasıl Algılıyorlar?

Sivrisinekler önce birkaç metre hatta onlarca metre ötedeki karbondioksiti algılıyor, yaklaşınca ise kişiye özgü koku sinyalleri devreye giriyor. Yaklaşık 10 metre civarında insan kokusu belirleyici olurken, yakın mesafede vücut sıcaklığı ve deri nemi sivrisineklerin yönelimini etkiliyor.

Kan Grubu Etkisi YOK

Popüler inanışın aksine, kan grubunun sivrisinek tercihinde güçlü ve kesin bir etkisi olduğuna dair güvenilir kanıtlar yok. Yapılan çalışmalar ya sınırlı katılımcı sayısına dayanıyor ya da sonuçlar tutarlı değil. Aynı şekilde cilt, göz veya saç renginin doğrudan belirleyici olduğu gösterilmedi.

Asıl Belirleyici: Vücut Kokusu

Bilim insanları, insanların ciltlerindeki mikroorganizmaların etkisiyle yüzlerce farklı uçucu bileşik ürettiğini, bu kimyasallardan bazılarının sivrisinekleri çektiğini belirtiyor. İnsanların 300 ila 1000 arasında kokusal bileşik yaydığı tahmin ediliyor; ancak hangilerinin çekicilik yarattığı yeni yeni anlaşılıyor.

Laboratuvar Bulguları

Laboratuvar deneylerinde Aedes aegypti gibi türler, kişilerin ciltlerinden yayılan bazı bileşiklere göre farklı tercihler gösterdi. Özellikle cilt yağının parçalanmasıyla oluşan 1-octen-3-ol adlı bileşiğin yoğun olduğu kişiler daha fazla ilgi çekti. Bu bileşiğin küçük artışları bile sivrisinek davranışında fark yaratabiliyor.

Alkol Tüketimi ve Artan Çekicilik

Bira gibi alkollü içeceklerin tüketilmesi bazı çalışmalarda sivrisinek çekiciliğini artırdı. Bunun mekanizmaları arasında vücut ısısındaki artış, nefesle daha fazla karbondioksit salınması ve cilt kokusunun değişmesi sayılıyor. Burkina Faso’da yapılan bir çalışmada bira içen gönüllüler daha fazla Anopheles türü sivrisinek tarafından hedef alındı; Hollanda’daki bir araştırma ise son 24 saatte bira içenlerin 1,35 kat daha çekici olduğunu kaydetti.

Özetle, sivrisineklerin bazı kişileri daha çok tercih etmesinde kan grubundan çok vücut kokusu, karbondioksit yayılımı, ısı ve nem gibi faktörler belirleyici. Araştırmalar ilerledikçe hangi kokusal bileşiklerin daha çekici olduğu daha net anlaşılacak.