Türkiye Kanada ile nükleer enerji anlaşması imzaladı
Türkiye’nin Nükleer Enerji Gelişmeleri
Türkiye, nükleer enerji programını genişletmek amacıyla Kanada merkezli AtkinsRéalis şirketi ile önemli bir anlaşma gerçekleştirdi. Bu anlaşma, COP31 Zirvesi’nde imzalandı ve şirket, Türkiye’de kurulabilecek çok sayıda reaktör projesi için fizibilite ve Ön Uç Mühendislik Tasarımı (FEED) çalışmalarını üstlenecek. Çalışmalarda, santral kurulacak bölgenin özellikleri, altyapı gereksinimleri, çevresel etkiler, proje geliştirme ihtiyaçları ve ekonomik koşullar göz önünde bulundurulacak.
Ayrıca, finansman seçenekleri ve yerli tedarik zincirinin gelişimi üzerinde de durulacak. AtkinsRéalis CEO’su Ian Edwards, bu anlaşmanın Kanada’nın nükleer teknolojilerini uluslararası pazarlara taşımak hedefi ile örtüştüğünü ifade etti. Edwards, Kanada hükümetinin uluslararası iş birliklerini güçlendirmeyi ve ülkenin nükleer enerji alanındaki uzmanlığını yaygınlaştırmayı amaçladığını belirtti.
“Reaktör teknolojisini ve yenilikçi çözümleri biz getiriyoruz. Ancak toplam yatırım harcamalarının yaklaşık yüzde 35 ila 40’lık bölümünde bizim katkımız söz konusu olacak. Geri kalan bölüm Türkiye’den gelecek.” diyen Edwards, mayıs ayı itibarıyla fizibilite çalışmalarının tamamlanmasının planlandığını açıkladı. Çalışma sonrasında belirli bir santral sahasına yönelik maliyet hesapları, finansman modeli ve ortakları içeren kapsamlı bir proje önerisi hazır hale getirilecek.
“TÜRKİYE KENDİ NÜKLEER SANAYİSİNİ KURABİLİR”
AtkinsRéalis Nükleer Bölümü Başkanı Joe St Julian, bu anlaşmanın projelerin nihai yatırım kararı aşamasına geçişi açısından anlamlı olduğunu ifade etti. CANDU teknolojisinin, diğer nükleer reaktör teknolojilerine göre daha fazla yerli üretim imkanı sunduğunu belirten St Julian, Türkiye’deki sanayi kuruluşları ve iş gücünün projelerde etkin bir şekilde yer alabileceğini söyledi. Bu teknoloji sayesinde Türkiye’nin kendi üretimi ve iş gücü ile nükleer santral inşa edebileceğini vurgulayan St Julian, bunun kalıcı ve sürdürülebilir bir nükleer sanayi yaratabileceğini belirtti.
Projenin Kanada ekonomisi için de yarar sağlanacağını dile getiren St Julian, bazı kritik bileşenlerin Kanada’da üretilmeye devam edeceğini sözlerine ekledi. Teknolojinin Kanada’ya ait olmasının, ekonomik kazanımların yanı sıra jeopolitik avantajlar da sağlayabileceği ifade edildi.
TÜRKİYE’NİN İLK NÜKLEER SANTRALİ AKKUYU’DA İNŞA EDİLİYOR
Türkiye’nin ilk nükleer güç santrali olan Akkuyu’nun inşaatı Mersin’de devam etmekte. Rusya devlet nükleer enerji şirketi Rosatom’un yürüttüğü bu projede, her biri VVER-1200 tipi olmak üzere dört reaktör kurulması planlanıyor. Proje, yap-sahip ol-işlet modeli ile gerçekleştiriliyor. Türkiye ile Rusya arasında 2010 yılında imzalanan hükümetler arası anlaşmanın ardından başlatılan projede, ilk ünitenin inşaat ruhsatı 2018’de alındı ve aynı yıl inşaat çalışmalarına başlandı. Santrale ilk nükleer yakıt ise Nisan 2023’te getirildi. İlk ünitenin 2026 yılı sonuna kadar elektrik sistemine enerji sağlaması hedefleniyor. Dördüncü ünitenin ilk beton dökümü ise Temmuz 2022’de gerçekleştirildi. Akkuyu Nükleer Güç Santrali, tamamlandığında Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’unu karşılaması bekleniyor.
SİNOP VE TRAKYA İÇİN DE NÜKLEER SANTRAL PLANLARI VAR
Türkiye, Akkuyu’nun yanı sıra yeni nükleer santral projeleri üzerinde çalışmaktadır. İkinci nükleer güç santralinin Sinop’ta kurulması planlanırken, üçüncü santral için Trakya bölgesi değerlendirilmektedir. Türkiye, Trakya’daki olası proje için Çin ile müzakereler yürütüyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yeni projeler kapsamında Kanada ve Güney Kore ile görüşmelerin yapıldığını duyurdu. Bakan, Türkiye’nin yeni projelerde iş birliği yapacağı ortakları önümüzdeki birkaç ay içinde belirlemeyi amaçladığını belirtti.
2050 HEDEFİ: KÜÇÜK MODÜLER REAKTÖRLER
Türkiye’nin nükleer enerji planları arasında küçük modüler reaktörler (SMR) de bulunmaktadır. Ülkenin, 2050 yılına kadar bu reaktörlerden 5 bin megavat elektrik üretim kapasitesi elde etme hedefi var. Söz konusu hedef için, reaktör kapasitelerine bağlı olarak en az 16 farklı küçük modüler reaktörün kurulması gerekeceği öngörülüyor.
CANDU NÜKLEER REAKTÖR TEKNOLOJİSİ NEDİR?
CANDU, Kanada’da geliştirilen ve doğal uranyumu yakıt olarak kullanan bir nükleer reaktör teknolojisidir. Bu sistem, adını “Canada Deuterium Uranium” ifadesinden almakta olup, zenginleştirilmiş uranyum yerine doğal uranyum kullanabilme özelliği ile diğer reaktör tasarımlarından ayrılmaktadır. CANDU reaktörlerinde ağır su, hem nötron yavaşlatıcı hem de soğutucu fonksiyonu görmektedir. Teknolojinin ilk prototipi Kanada’nın Ontario eyaletindeki Rolphton’da 1962 yılında elektrik şebekesine bağlanmış ve ilk ünitenin kapasitesi 25 megavattır. O tarihten beri dünya genelinde yaklaşık 34 CANDU reaktörü inşa edilmiştir. Ayrıca, hâlâ faaliyette bulunan 17 reaktör de bu teknolojiye dayanmaktadır. CANDU teknolojisi, Kanada’nın yanı sıra Romanya, Arjantin, Güney Kore ve Çin’de de kullanılmaktadır. AtkinsRéalis, CANDU teknolojisinin orijinal ekipman üreticisi ve münhasır lisans sahibi konumundadır. Bu teknolojinin fikri mülkiyet hakları Kanada hükümetine aittir ve yönetimi Atomic Energy of Canada Limited tarafından gerçekleştirilmektedir.