abd’de seçmenler kongre seçimlerinde oy kullandı

ABD’de Seçmenler Sandık Başında

Ülkede Cumhuriyetçi Parti üyesi Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin nasıl şekilleneceğiyle ilgili karar vermek amacıyla seçmenler oy kullanmak için sandık başına gidiyor. Kongre’nin alt kanadı olan Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalye ile üst kanadı Senato’daki 100 sandalyeden 35’i için oy kullanılacak. Ayrıca, 36 eyalette valilik yarışları yapılacak ve pek çok eyaletin yasama organı üyeleri ile yerel yöneticileri de belirlenecek.

TRUMP İÇİN HAYATİ DERECEDE ÖNEMLİ

Cumhuriyetçiler, son iki yıldır Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu elinde bulunduruyor ve bu avantajlarını sürdürme çabası içerisindeler. Demokratlar ise her iki kanatta da çoğunluğu kazanmayı amaçlıyor. 4 Kasım’da açıklanacak Kongre görünümü, Trump yönetiminin 2027 ve 2028 yıllarındaki yasama faaliyetleri açısından kritik bir öneme sahip.

Eğer Demokratlar Temsilciler Meclisi veya Senato’da çoğunluğu elde ederse, Trump’ın bütçe, vergi ve göç düzenlemeleri gibi çalışmalarının Kongre’den geçmesi zorlaşacak.

KONGRE ARA SEÇİMLERİ NASIL YAPILIYOR

ABD’de başkanlık seçimleri dört yılda bir, Kongre seçimleri ise iki yılda bir yapılmaktadır. Başkanlık seçimleri yapılmadığında ve başkanın görev süresinin ortasına denk geldiğinde gerçekleştirilen bu seçimler ‘ara seçimler’ olarak bilinir. ABD Kongresi, 435 üyeli Temsilciler Meclisi ve 100 üyeli Senato olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır.

Temsilciler Meclisi üyeleri her iki yılda bir seçilirken, her eyaletin nüfusuna göre belirlenen bir temsilci sayısı vardır. Senato’da ise her eyalet nüfusuna bakılmaksızın iki senatörle temsil edilir. Altı yıllığına seçilen senatörlerin yaklaşık üçte biri iki yılda bir yapılan seçimlerde yenilenirken, bu yıl normal takvim çerçevesinde 33 senatör için seçim yapılacak ve Florida ile Ohio’daki özel seçimlerle toplam 35 sandalye için oy kullanılacak.

Kongre üyeleri, seçmenlerin doğrudan oylarıyla belirlenir, dolayısıyla bu seçimlerde ‘Seçiciler Kurulu’ sistemi yoktur. Oluşacak yeni Kongre, 3 Ocak 2027’de resmi olarak görevine başlayacak.

OY VERME SÜRECİ EYALETLERE GÖRE FARKLILIK GÖSTERİYOR

Seçimler federal düzeyde yapılmasına rağmen oy verme ve sayma süreçleri çoğunlukla eyaletlerin yetkilileri tarafından yönetilmektedir. Seçmenler, eyaletlerin belirlediği kurallar dahilinde seçim günü sandığa gidip erken oy kullandıkları gibi posta ile de oylarını verebiliyorlar. Bazı eyaletlerde otomatik olarak posta yoluyla oy pusulası gönderilirken, bazıları için seçmenlerin talep etmesi gerekiyor.

Oy kullanmak için kimlik gösterme zorunluluğu, seçmen kayıt süreleri ve posta oylarının kabul süreleri eyaletlere göre değişiklik gösteriyor. Trump’ın seçim sistemine yönelik şikayetleri olan ‘posta yoluyla oy kullanma’ ve ‘kimlik kartı göstermeden oy kullanma’ süreçleri Amerikan kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Seçim günü tüm ülkede aynı saatlerde sandıkların kapanmaması nedeniyle sonuçlar farklı saatlerde gelmeye başlıyor. Özellikle oy farkının az olduğu eyaletlerde, posta oylarının sayılması ve itiraz süreçleri netice açıklamalarının birkaç gün sürmesine yol açabiliyor. Bu yılki Kongre ara seçimlerine katılımın son seçmlerdeki içerikten yüksek olması beklenmektedir. Trump’a destek verenler ile karşıtları arasındaki farkın giderek açıldığına dair işaretler, seçmenleri daha çok sandığa gitmeye teşvik ediyor. Yapılan son analizlere göre 47 eyalet ve başkent Washington’da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış veya posta yoluyla oyunu göndermiş durumdadır. Bu sayı, 2022 ara seçimlerine göre yaklaşık 10 milyonluk bir artışı işaret ediyor.

DEMOKRATLAR ÇOĞUNLUĞU SAĞLAMAYA YAKIN

Cumhuriyetçiler, 2024 seçimlerinin ardından Temsilciler Meclisi’nde çoğunluklarını korumaya çalışırken, son iki yılda istifalar ve boşalan sandalyeler nedeniyle aradaki fark daralmıştır. 1 Kasım itibarıyla Temsilciler Meclisi’nde 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunmaktadır; iki sandalye ise boş durumdadır. 435 sandalyeli Meclis’te salt çoğunluk 218 sandalye ile sağlanıyor. Dolayısıyla Demokratların çoğunluğu elde etmesi için en az 4 sandalye kazanması gerekiyor. Temsilciler Meclisi’ndeki bu durum, Meclis Başkanı’nın belirlenmesinin yanı sıra yasama gündeminin oluşturulmasını etkiliyor.

Eğer Demokratlar burada çoğunluğu sağlarsa, Trump’ın azline yönelik süreç dahil birçok kritik konuda Temsilciler Meclisi gündeminin belirlenmesi muhtemel görünüyor.

SENATO’DA KAFA KAFAYA YARIŞ

Cumhuriyetçiler, 100 üyeli Senato’da 53 sandalyeyle çoğunluğa sahipken, Demokratların 47 sandalyesi bulunuyor. Bu durumda, Demokratların Senato’da çoğunluğu elde edebilmesi için Cumhuriyetçilerden en az 4 net sandalye kazanması gerekiyor. Senato seçimlerinde özellikle Georgia, Michigan, Maine, Alaska, Kuzey Carolina, Ohio ve Iowa eyaletlerindeki yarışlar dikkatle izleniyor.

Demokratlar, 2024 başkanlık seçimlerinde Trump’ın kazandığı Georgia ve Michigan’daki, Cumhuriyetçiler ise Demokrat başkan adayı Kamala Harris’in kazandığı Maine’deki sandalyeleri korumak için yarışıyor. Senato, federal yargıçların ve üst düzey yönetim görevlilerinin onaylanması gibi yetkileriyle başkanlık yönetimi açısından büyük önem taşıyor. Ancak Senato’da çoğunluğa ulaşmak, her yasa teklifinin kabulü için yeterli değildir. Birçok düzenleme için 60 senatörün desteği gerekmektedir. 60 senatöre ulaşmanın zorluğu nedeniyle, Amerikan siyasi sisteminde ‘filibuster’ yöntemiyle bazen tek bir senatör bile uzun konuşmalarla yasama süreçlerini geciktirebilmektedir.

TRUMP’IN KALAN İKİ YILI DOĞRUDAN ETKİLENECEK

ABD’deki ara seçimler, seçmenlerin mevcut başkanın performansını değerlendirdiği önemli bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ortasında düzenlenecek 3 Kasım seçimleri, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki güç dengesini yeniden şekillendirecek. ABD genelinde görevdeki başkanın partisinin ara seçimlerde güç kaybetmesi beklenen bir durumdur; fakat özellikle ekonomik şikayetler sebebiyle Cumhuriyetçilerin çoğunluğunu kaybetmesi, Trump’ın kalan iki yılında zor bir süreç geçirmesine yol açacak. Demokratların sadece Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu sağlaması, Beyaz Saray’ın özellikle bütçeyle ilgili planlarının zorlaşmasına neden olabilir. Bu süreç, Trump ile Demokratlar arasında yoğun siyasi müzakereleri beraberinde getirebilir. Seçim sonuçları, Trump’ın görev süresinin kalan kısmında izleyeceği politikaları ve 2028 başkanlık seçimlerine giden süreçte iki parti arasındaki siyasi dengeleri değiştirecektir.