Sıfır Atık Hareketi: 9 Yılda Küresel Etki

27 Eylül 2017’de Saygıdeğer Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Hareketi, kaynakların korunması ve döngüsel ekonomiye geçiş anlayışını kalıcı şekilde değiştirdi. Bugün bu inisiyatif, Türkiye’nin COP31 ev sahipliği çabalarıyla küresel iklim gündemine taşınıyor; amaç, ortak evimiz için birlikte hareket etmektir.

Hareket; geri kazanım, enerji tasarrufu, sera gazı azaltımı ve atık depolama alanlarının korunması gibi alanlarda somut kazanımlar sağladı. Bu kazanımlar hem ekonomik fayda hem de gelecek nesiller için sürdürülebilir bir miras niteliği taşıyor.

Sıfır Atık’ın Küresel Yolculuğu

“0’dan COP31’e Dünya için Hep Birlikte” temasını benimseyen hareket, Antalya’da düzenlenecek COP31’in eylem gündeminde yer aldı ve 2035 Küresel Uygulama Hedefleri arasına girdi. BM düzeyinde tanınan proje, birçok ülke ve uluslararası kuruluş tarafından örnek alınıyor.

Sistemleşme ve Uluslararası İş Birlikleri

Sıfır Atık çalışmaları kapsamında 105 ülkenin ortak sunuculuğunda 30 Mart, Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edildi. Ayrıca; BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu kurularak küresel koordinasyon güçlendirildi. Emine Erdoğan’ın öncülüğünde düzenlenen etkinliklerde birçok lider eşi ve üst düzey temsilci “Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı”na imza attı.

Somut Rakamlar ve Etkiler

Proje başlangıcından 2025 sonuna kadar geçen sürede toplam 90 milyon ton geri kazanılabilir atık işlenerek ekonomiye kazandırıldı. Bu süreçte elde edilen başlıca kazanımlar:

• Elektrik tasarrufu: 54 milyon hanenin 1 yıllık tüketimine eşdeğer 270 milyar kWh,
• Su tasarrufu: İstanbul’un 2 yıllık tüketimine eşdeğer 2 trilyon litre,
• Yakıt tasarrufu: Türkiye araçlarının yıllık tüketimini aşan 60 milyar litre petrol,
• Ağaç koruma: Yaklaşık 613 milyon ağacın kesilmesinin önüne geçildi,
• Sera gazı azaltımı: Yaklaşık 180 milyon ton CO2 eşdeğeri emisyon engellendi.

Geri Kazanım Oranlarında İlerleme

2017’de yüzde 13 olan geri kazanım oranı yıllar içinde yükseldi; 2024’te yüzde 36,08, 2025’te ise yüzde 37,53 olarak kaydedildi. Hedefler arasında 2035 için yüzde 60 ve 2053 için yüzde 70 geri kazanım oranı bulunuyor.

Farkındalık ve Uygulama Alanları

Sıfır Atık, deniz temizliği projeleri (Sıfır Atık Mavi), Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi (DOA) ve 2023’te kurulan Sıfır Atık Vakfı ile yaygınlaşıyor. Milli Eğitim, Gençlik ve Spor, Kültür ve Turizm gibi kurumlarla 81 ilde proje uygulamaları yürütülüyor. UNDP, TRT, Türk Kızılay, TEMA ve spor federasyonlarıyla ortak projeler gençler ve toplum genelinde farkındalığı artırıyor.

Bugüne kadar 220 bin bina ve yerleşke Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçti ve 28 milyon kişiye eğitim verildi. Bu kazanımlar, hem günlük yaşamda hem de ulusal politika düzeyinde dönüşümün temel göstergesi olarak öne çıkıyor.