Hürmüz Boğazı’nda Ücret ve Yönetim Tartışmaları

İran ile ABD arasındaki müzakereler sürerken, Hürmüz Boğazı’nın yönetimi ve buradan geçen gemilerden alınması planlanan ücretler gündemin başında yer almaya devam ediyor. Geçen ay İsviçre’de varılan anlaşmaya rağmen, ücretlerin uygulanma biçimi ve yönetim mekanizması konusunda taraflar arasında görüş ayrılıkları bulunuyor.

NBC’nin haberine göre İran ve Umman, Boğaz’dan geçen gemilerden ücret alınmasını ve yönetimde değişiklik öngören yeni bir taslağı ABD’ye iletti. Taslağın ayrıntıları henüz netleşmemiş olsa da, bölge ülkeleriyle yapılacak görüşmelerin yönetim yapısını belirleyeceği ifade ediliyor.

Görüşmelerle Belirlenecek Yönetim

Taslağa göre Hürmüz Boğazı’nın yönetimi, İran ve Umman’ın diğer Basra Körfezi ülkeleriyle gerçekleştireceği istişareleri takiben şekillenecek. Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi, röportajında zorunlu geçiş ücreti uygulamasını desteklemediklerini belirtti ve bu konuda temkinli bir yaklaşım sergilediklerini vurguladı.

Ücretlerde Ayrım Önerisi

Al Busaidi, zorunlu ücretler ile Malakka ve Singapur modellerine benzer şekilde gönüllü katkılar arasında ayrım yapılması gerektiğini savundu. Buna göre hayati su yollarının bakımı ve güvenliği için nakliye şirketlerinden alınacak ödemeler gönüllülük esasına dayanmalı, zorunlu kesintilerden kaçınılmalı.

Umman’ın Resmi Tutumu

Görüşmelere yakın kaynaklar taslağın ABD’ye iletildiğini belirtse de, Orta Doğulu bir yetkili Umman’ın hâlâ resmi bir teklif sunmadığını aktardı. Kaynaklar, ABD’li müzakerecilerin taslakla ilgili endişeleri olduğunu ancak konuyu Ummanlı yetkililerle görüşmeyi planladıklarını ifade etti.

Zorunlu Ücret Yok

Yetkili kaynaklar, Umman’ın nakliye trafiğinden zorunlu bir ücret alınmaması taahhüdünü koruduğunu ve taslakta zorunlu bir geçiş ücreti yer almadığını özellikle belirtti.

ABD’den Kesin Tutum

Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Başkan Trump’ın “uluslararası bir su yolu olan Hürmüz Boğazı’ndan İran’ın ücret talep edemeyeceği” yönündeki duruşunu tekrarladı. ABD yönetimi, dünya petrol ve doğalgaz arzının önemli bir kısmının geçtiği bu koridorun ücretli hale getirilmesine karşı çıkıyor.

Hukuk ve Retorik

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Orta Doğu ziyaretinde “Hiçbir ülkenin uluslararası bir su yolundan geçiş ücreti veya vergi almasına izin verilemez. Mevcut uluslararası hukuk budur.” ifadelerini kullandı. Buna karşın bazı bölge yetkilileri İran’ın ücret talebinde ısrarcı olduğunu ve Amerikan tarafının bir versiyonu kabul edeceğini düşündüklerini belirtiyor.

Fonların Kullanımı ve Paylaşım

Yetkililer, toplanacak fonların uluslararası topluluk ve Uluslararası Denizcilik Örgütü ile istişare edilerek oluşturulabileceğini, kabul edilmesi halinde ise bu kaynakların İran ve Umman arasında paylaşılacağını aktardı. Önerilen kullanım alanları arasında çevre risk değerlendirmeleri, kurtarma çalışmaları ve teknik destek hizmetleri yer alıyor.

Not: Konu hakkında resmi açıklamalar ve taslak detayları yayınlandıkça, taraflar arasındaki müzakereler ve olası düzenlemeler netleşecektir.