Kirazlıyayla’da Korkutan Çevre Felaketi

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO) Bursa Şubesi, Bursa’nın Yenişehir ilçesine bağlı Kirazlıyayla Mahallesi’nde faaliyet gösteren Meyra Mühendislik Proje ve Madencilik San. ve Tic. A.Ş.’ye ait kurşun-çinko-bakır ocağı ve zenginleştirme tesisinde 27 Ocak 2026 tarihinde meydana gelen çevre felaketiyle ilgili kapsamlı bir açıklama yaptı. Oda, yaşanan olayın çevresel ve halk sağlığı üzerindeki etkilerinin tüm boyutlarıyla ortaya konulması ve kamuoyundaki endişelerin giderilmesi amacıyla ilgili kurumlar ve firma tarafından soruların şeffaf biçimde yanıtlanmasını talep etti.

ÇMO Bursa Şubesi açıklamasında, atık depolama tesisinin yer seçimi aşamasında mevsimsel koşullar, yağış rejimi ve bölgenin toprak yapısının dikkate alınıp alınmadığı, duraylılık analizlerinin yapılıp yapılmadığı sorgulandı. Çevre kazası öncesinde sahada heyelan veya duraylılık sorunları nedeniyle herhangi bir faaliyet durdurma kararı alınıp alınmadığı da sorular arasında yer aldı.

Açıklamada, ÇED raporlarında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın iklim değişikliği kaynaklı olağan dışı hava olayları ve Lot 1 maden atık depolama tesisinin heyelan riski taşıdığı yönündeki uyarılarına dikkat çekildi. Bu kapsamda istenen “Su Yapıları Mühendislik Hizmeti” çalışmalarının yapılıp yapılmadığı, yapılmadıysa firmaya herhangi bir yaptırım uygulanıp uygulanmadığı ve faaliyetin durdurulup durdurulmadığı soruldu.

Atık depolama tesisinde kullanılan yönteme de değinilen açıklamada, yüksek kil içerikli atık nedeniyle kuru depolama yönteminin uygun olmadığı yönündeki bakanlık görüşüne rağmen mevcut durumda atığın sulu mu yoksa kuru mu depolandığı ve bunun tesisin çökmesiyle bağlantısı olup olmadığı gündeme getirildi. Ayrıca kuşaklama kanallarına ilişkin hidrolik hesap raporları için DSİ’den görüş alınıp alınmadığı da soruldu.

ÇMO Bursa Şubesi, proje kontrol ve inşaat denetiminden sorumlu firmaların düzenli saha denetimleri yapıp yapmadığını, olası riskleri önceden öngörüp yetkili mercileri uyarıp uyarmadığını ve bu firmalar ile kilit teknik personelin yeterliliklerinin hangi kurumlarca ve ne sıklıkla denetlendiğini de kamuoyunun bilmesini istedi.

Açıklamada, nihai ÇED raporunda belirtilenden fazla atık depolanıp depolanmadığı, palye eğimleri ve yüksekliklerinin projeye uygunluğu ile günlük yaklaşık 898,88 ton atığın depolandığı tesiste barajın çökmesi sonucu toprağa ve suya karışan atık miktarının ne olduğu soruları da yer aldı.

Sahada yapılan incelemelerde, nihai ÇED raporunda bulunmadığı belirtilen ancak Yenişehir Havzası’na dökülen Sarıyar Deresi’nde akış olduğu ve atıkların dereye karıştığının tespit edildiği vurgulandı. Bu kapsamda toprak ve suya karışan ağır metallerin tespiti için analiz yapılıp yapılmadığı, numune alma sıklığı ve sonuçların kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmayacağı talep edildi.

İçme suyu kaynaklarına yönelik risklere de dikkat çekilen açıklamada, Barçın Köyü içme suyu kaynağı ve isale hattına ağır metal içerikli atıkların karışıp karışmadığının belirlenmesi için gerekli analizlerin yapılıp yapılmadığı soruldu. Ayrıca yeraltı suyu, atıksu geri kazanımı, sızıntı suları ve flotasyon tesisinde kullanılan kimyasalların yüzey ve yeraltı sularında tespit edilip edilmediği de gündeme getirildi.

ÇMO Bursa Şubesi, flotasyon tesisinden kaynaklanan maden atıklarının mevzuata göre tehlikeli atık kapsamında değerlendirildiğini hatırlatarak, toprağa ve suya karışan ağır metal içerikli atıkların temizlenmesi için hangi yöntemin belirlendiğinin ve sürecin kimler tarafından takip edildiğinin açıklanmasını istedi.

Açıklamanın sonunda, benzer çevre felaketlerinin önlenebilmesi için ilgili mevzuatın yeniden gözden geçirilmesi, kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi ve teknik çalışmaların şeffaf biçimde yürütülmesi gerektiği vurgulandı. ÇMO Bursa Şubesi, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve sorumluların hesap vermesi adına süreci yakından takip edeceklerini ve gerekli adımları atmaktan kaçınmayacaklarını duyurdu.