Dolar 50,5697
Euro 55,5123
Altın 5.731,95
BİST 11.131,32
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Bursa 20°C
Hafif Yağmurlu
Bursa
20°C
Hafif Yağmurlu
Paz 18°C
Pts 22°C
Sal 10°C
Çar 10°C

Sosyal bir varlık olan insana neden bireysellik dayatılıyor?

22 Kasım 2026 12:16
32
A+
A-

Bugün modern dünyanın önümüze koyduğu en büyük yanılgılardan biri, özgürlüğün tüm bağlardan, sorumluluklardan ve ortak aidiyetlerden kopmak olduğu fikridir.

Kişisel gelişim raflarından sosyal medya akışlarına kadar benzer cümlelerle karşılaşırız: “Kimseye hesap verme, kendi mutluluğuna bak, sınırlarını çiz ve gerisini dışarıda bırak.” İlk bakışta insana güç ve özerklik vadeden bu dil, derinlemesine bakıldığında insanı giderek yalnızlaştıran, kırılganlaştıran ve çelişkili biçimde dış etkenlere daha bağımlı kılan bir çerçeve çizer.

Bu noktada son dönemde toplumsal ilişkileri merkeze alan yazarların eserlerinde sıkça vurguladığı bir gerçeği hatırlamak gerekir: Toplumun olmadığı, bağların koparıldığı bir yerde bireyin özgürlüğünden söz etmek büyük bir yanılsamadır.





İnsan, doğası gereği tek başına var olabilen bir varlık değildir. Başkasının gözünde, onunla kurduğu ilişkide ve omuz omuza verdiği mücadelede insanlaşan sosyal bir varlıktır. Ne yazık ki bugün özgürlük adı altında önümüze konulan bu yaklaşım, insanı kendi içine kapatan ve dışarıdaki dayanışmadan uzaklaştıran dar bir alana dönüştürür.

Günlük hayata baktığımızda; iş yerinde hak ararken “Ben kendi kariyerime bakarım” demek, evlilikte ilk çatışmada “Benim kişisel alanım aşılıyor” diyerek uzaklaşmak ya da toplumsal meselelerde “Bana dokunmayan yılan bin yaşasın” konforuna sığınmak birer özgürlük hamlesi değildir. Aksine bu tutumlar, insanın kendi insani köklerinden vazgeçmesi ve gönüllü olarak köleleşmesidir.

Yazarların ve toplumsal eleştirmenlerin eserlerinde de altı çizildiği ; bireylerin ve özellikle kadınların “kendi ayakları üstünde durma” mücadelesi, yanlış bir yorumla “kimseye ihtiyaç duymama” kibirine dönüştürülmektedir. Oysa güçlü olmak, başkalarını hayatımızdan tamamen silmek değildir, onlarla birlikte adil, eşit ve dayanışmacı bir “biz” alanı kurabilmektir.

Byung-Chul Han, “Yorgunluk Toplumunu” kitabında tam da bu noktaya parmak basarak modern bireyin kendi kendisinin hem efendisi hem de celladı haline geldiği düzeni sorgular. Günümüz kültürü ve neoliberal düzen, bireyi her türlü aidiyetten, bağdan ve sorumluluktan arındırarak pazarlanabilir nesne haline getirmek ister. Kişisel gelişim literatürü ve sosyal medyadaki popüler psikoloji söylemleri ise eşitsizlikleri, ekonomik krizleri ya da toplumsal yalnızlaşmayı görmezden gelerek her şeyi bireyin omuzlarına yükler; insanı daha yönetilebilir, daha itaatkar ve dış etkenlere karşı savunmasız kılar.

İlişkilerde ya da toplumsal hayatta yalnızca kendi çıkarını, kendi konforunu ve bireysel gelişimini gözetmek, insan olmanın özüne taban tabana zıttır. Çünkü şefkat, fedakarlık, aidiyet ve dayanışma tam da başkasıyla kurulan bağın içinden doğar. Her şeyin bir tüketim nesnesine indirgendiği, insanların birbiri için değiştirilebilir birer yedek parça gibi görüldüğü bir düzende birey ne kadar zengin, ne kadar kariyer sahibi ya da keskin sınırlara sahip olursa olsun ruhsal olarak aç ve kimsesizdir.

Başkasının acısına körleşmiş, toplumun ezilenine sırtını dönmüş, eşinin yorgunluğunu “Benim enerjimi düşürüyor” diye yok sayan bir yaklaşımın sunduğu özgürlük sınırlıdır. Toplumun bağları çürüdüğünde, o bireysel kalenin surları da ilk krizde yıkılmaya mahkûmdur.

Dayanışma, insan kalmanın temel refleksidir. İnsan, biyolojik ve sosyolojik olarak ancak bir arada iyileşebilen, topluluk içinde var olabilen bir canlıdır. Hak aramak da, zor zamanlarda yan yana durmak da “ben” demenin yanında “biz” diyebilme cesaretiyle anlam kazanır.

Ve gerçek özgürlük, bir başkasının omzuna basarak ya da tüm bağları yakıp geçerek ulaşılan zirve değil, kendi benliğini kaybetmeden ötekinin elini tutabildiği, “ben” demenin cesaretini “biz” demenin güveniyle harmanlayabildiği noktada başlar. Bugün bu yalnızlaştırıcı cenderesini kırmanın tek yolu; yeniden o kadim dayanışma ruhunu “birlikte iyileşme” inancını benimsemektir. Çünkü insan ancak başkasıyla var olur; yalnızlık ise yavaş bir kayboluştur.

YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.