Süresiz Nafaka Düzenlemesinde Yeni Dönem

Adalet Bakanı Akın Gürlek, Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka ifadesini iptal etmesine ilişkin sürecin TBMM’de yeni bir düzenlemeye dönüştürüleceğini açıkladı. Bakan, uygulamada daha adil bir düzen hedeflediklerini, mağduriyetlerin giderilmesinin öncelikli olduğunu belirtti.

Gürlek, AYM’nin kararının ardından kanunun boşluğunu gidermek üzere Meclis’e 9 aylık bir süre verildiğini hatırlattı ve TBMM kapanmadan önce konuyla ilgili paket sunacaklarını ifade etti.

Mevcut Haklar ve Değişiklik Beklentisi

Yoksulluk nafakası hakkı iptal kararıyla birlikte tamamen ortadan kalkmadı; hakka ilişkin temel düzenlemeler korunuyor. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusur bakımından daha ağır olmamak şartıyla diğer eşten nafaka talep etme hakkı devam ediyor. Nafakanın miktarı ve süresi ise artık hakim tarafından somut olayın koşullarına, tarafların ekonomik durumuna ve mağduriyetlerine göre daha ayrıntılı değerlendirilecek.

Gürlek, hakimlerin evlilik süresini dikkate alabileceğini, isterlerse süresiz nafaka vermeye devam edebileceklerini isterlerse de belli süreler belirleyebileceklerini söyledi. Bakan ayrıca kadınların mağdur olmaması gerektiğinin altını çizdi.

Yürürlük ve Mevzuat Süreci

Anayasa Mahkemesi iptal kararında “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak 30 Eylül tarihinde hükmü iptal etti; ancak iptalin yürürlüğü AYM tarafından 9 ay ertelendi. Buna göre iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek ve bu süre içinde TBMM’nin nafakanın süresine ilişkin yeni kuralları belirlemesi bekleniyor.

Uygulama ve İstisnalar

Yoksulluk nafakasının tamamen ömür boyu ve her koşulda süreceği anlamına gelmediği vurgulanıyor. Örneğin, nafaka alan kişi yeniden evlenirse yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer. Mahkeme ayrıca aşağıdaki hâllerde nafakayı kaldırma veya durdurma kararı alabilir:

• Fiilen evli gibi birlikte yaşama
• Yoksulluğun ortadan kalkması veya düzenli gelir elde edilmesi
• Haysiyetsiz yaşam iddiasının ispatı
• Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi

İştirak (çocuk) nafakasında ise velayeti alan ebeveyn çocuğun ergin olmasına kadar ödeme yapmakla yükümlüdür; genelde çocuk 18 yaşına gelene dek sürer ve eğer eğitim devam ediyorsa yardım nafakası gündeme gelir.

Geçmişten Günümüze Süresiz Nafaka

Yoksulluk nafakası uygulamasında süre sınırlaması ilk olarak Eski Medeni Kanun’da vardı; ancak 1988’de yürürlüğe giren 3444 sayılı Kanun ile bu sınırlama kaldırıldı ve süresiz nafakanın önü açıldı. 2001’de yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda da aynı yaklaşım muhafaza edildi.

Sonuç olarak, süresiz nafaka ifadesinin iptali mevcut hakkı sona erdirmiyor; fakat TBMM’nin önünde nafakanın süresine ve uygulama usullerine ilişkin yeni, daha adil bir düzenleme yapma görevi bulunuyor.