Trump-Şi Zirvesi: Ticaret, Yapay Zeka ve Enerjide Anlaşma

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye gerçekleştirdiği üç günlük resmi ziyaretinin ardından Washington’daki görüşmelerin kapsamı netleşti. İki ülke, ticaret, enerji, yapay zeka, kritik mineraller ve küresel güvenlik gibi başlıklarda somut adımlar atma konusunda mutabakata vardı.

Beyaz Saray açıklamasına göre liderler, uluslararası meselelerde düzenli temasları sürdürme konusunda da anlaşarak geleceğe dönük bir yol haritası çizdi.

Yapay Zeka İçin Doğrudan İletişim

Taraflar, yapay zeka kaynaklı olaylara hızlı müdahale edebilmek amacıyla iki ülke arasında doğrudan bir iletişim kanalı kurulmasına karar verdi. Ayrıca yapay zekanın getirdiği riskler ve fırsatları değerlendirecek yeni bir diyalog mekanizması tesis edilecek; bu mekanizmanın bir sonraki toplantısı Kasım 2026’ya kadar düzenlenecek.

Ticarette 30 Milyar Dolarlık Çerçeve

Ekonomik ilişkilerde, karşılıklı olarak toplam 30 milyar dolarlık “hassas olmayan mal” ticaretinde daha elverişli tarife uygulamalarına yönelik öneriler üzerinde uzlaşıldı. ABD’den Çin’e ihracatta tarım ürünleri, deniz ürünleri, kereste, kozmetik ve tıbbi cihazlar; Çin’den ABD’ye ise küçük ev aletleri, oyuncaklar, yılbaşı süsleri ve çocuk oto koltukları öne çıkıyor.

Ayrıca, tarım ürünlerinin pazar erişimindeki engelleri kaldırmak için iki ülkenin katılacağı özel bir çalışma grubu kurulması kararlaştırıldı.

Enerjide Kömür Taahhüdü

Beyaz Saray, Çin’in 2027 ve 2028’de her yıl en az 10 milyon metrik ton kömür satın alacağını açıkladı; böylece iki yıllık taahhüt en az 20 milyon tona ulaşacak. Trump, Şi’den rafine petrol ürünleri üretimini artırarak küresel arz istikrarına katkı sağlamasını talep etti.

Kritik Minerallerde Müzakereler Sürecek

Kritik mineraller ve nadir toprak elementleri konusundaki gerilimleri gidermek amacıyla Washington ile Pekin’in görüşmelerini sürdürmesine karar verildi. Hedef, tedarik zincirlerindeki kıtlıkları azaltmak ve sevkiyatların uygun seviyelere dönmesini sağlamaktır.

Küresel Güvenlik ve Bölgesel Dosyalar

Liderler, İran, Rusya ve Kuzey Kore gibi uluslararası güvenlik meselelerini de kapsamlı biçimde ele aldı. Taraflar, Tahran’ın “asla nükleer silah sahibi olamayacağı” konusunda mutabık kaldı ve deniz yollarında geçiş özgürlüğüne yönelik herhangi bir ücret dayatılmaması gerektiğini vurguladı. Trump, görüşme sonrası Hürmüz Boğazı’na ilişkin olumlu beklentiler paylaştı.

Stratejik Silahlar İçin Üçlü Masa Önerisi

Trump, stratejik ve nükleer silahların sınırlandırılması amacıyla ABD-Rusya-Çin üçlü müzakere masası kurulmasını önerdi. İki lider ayrıca İkinci Dünya Savaşı’nda ortak mücadele etmiş olmanın tarihsel bağlamına atıfta bulundu.

Gelecek Buluşmalar

Washington’daki görüşme, liderlerin son teması olmayacak; Şi ve Trump’ın Kasım’da Shenzhen’deki APEC Zirvesi’nde ve Aralık’ta Miami’deki G20 toplantısında yeniden bir araya gelmeleri bekleniyor. Böylece ticaretin yanı sıra yapay zeka, enerji, kritik mineraller ve küresel güvenlik gündemleri önümüzdeki aylarda da takip edilecek.