Bakan Bayraktar: Akaryakıt Fiyatları Arz Sorunlarına Bağlı

Mazotun litre fiyatının 100 lirayı aşmasıyla akaryakıt tartışmaları yeniden alevlendi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, küresel arz sıkıntılarının ve kritik deniz yollarındaki gerilimlerin fiyatları yukarı çektiğini belirtti.

Bayraktar, arz tarafındaki problemlerin çözülmesi halinde fiyatların gerilemesinin mümkün olduğunu vurguladı ve geçmişte petrol fiyatlarının 80 ve hatta 65 dolara indiği dönemlere dikkat çekti.

Arz-talep dengesinin etkisi ve Hürmüz’ün rolü

“Petrol piyasası birkaç merkezde şekillenir, referans fiyatlar orada oluşur.” Bakan Bayraktar, ham petrolün işlenme maliyetlerinin eklenmesiyle ürün fiyatlarının ortaya çıktığını, dizel, benzin ve LPG gibi ürünlerdeki fiyatlamanın bu dinamiklere bağlı olduğunu söyledi. Dünya günlük petrol ihtiyacının yaklaşık 104 milyon varil olduğunu ve bunun 20 milyon varilinin Hürmüz’den geçtiğini hatırlatarak, bölgede yaşanan sıkıntıların küresel arzı etkilediğini belirtti.

Dizel piyasasındaki özel sıkıntı

Bayraktar, dizeldeki arz problemine dikkat çekerek Rusya-Ukrayna savaşında Rusya’nın petrol işleme altyapısının zarar görmesinin fiyatlar üzerinde etkili olduğunu ifade etti. Türkiye’nin dizel fiyatlandırmasında Cenova piyasasının referans alındığını ve bu mekanizmanın da fiyatlara yansıdığını anlattı.

Gabar ve Karadeniz kaynaklarının etkisi

Gabar’daki petrol ve Karadeniz gazı, ülke ekonomisine katkı sağlayacak ifadelerini kullanan Bakan, Gabar sahasının yıllık yaklaşık 3.2 milyar dolar katkı sunduğunu, günlük üretimin 83.500 varil civarında olduğunu söyledi. Karadeniz gazı üretiminin 2026 sonuna kadar iki katına çıkarılacağını ve bu kaynağın yıllık ~7.2 milyar dolar katkı sağlayacağını belirtti.

Bayraktar, bu üretimlerin enerji ithalatına ayrılan dövizi azaltacağını, böylece yurtiçi ekonomiye doğrudan katkı sağlanacağını vurguladı.

Devlet müdahaleleri ve vergi politikaları

Fiyat artışlarını hafifletmek için devletlerin kullanabileceği mekanizmalara değinen Bakan, vergi düzenlemeleriyle fiyat artışlarının vatandaşa daha az yansıtılabildiğini söyledi. Türkiye’nin bugüne kadar vergiden sarfınazar ederek piyasaya destek verdiğini ve bu tutarın önemli boyutlarda olduğunu aktardı.

Bayraktar’ın temennisi: Arzdaki sıkıntılar çözüldüğünde fiyatların aşağı gelmesini umuyoruz. Ancak mevcut küresel dinamiklerin fiyatları baskıladığını tekrar etti ve Venezuela, Rusya-Ukrayna krizi gibi etkenlerin de bu tabloya katkıda bulunduğunu belirtti.