İsrail Savunma Sanayinin Güney Kıbrıs Hamlesi

Avrupa Birliği’nin SAFE programıyla yaratılan 150 milyar euroluk savunma finansmanı, İsrail savunma sanayisinin dikkatini Güney Kıbrıs’a çekti. Rum basınında çıkan haberlere göre, İsrailli şirketler Ada’da üretim tesisleri ve faaliyet merkezleri kurmak için adımlar atıyor; bu gelişme Lefkoşa’daki son üst düzey görüşmelerde de gündeme geldi.

Görüşmelerde, İsrail Cumhurbaşkanı ile Rum Yönetimi liderinin savunma sanayindeki olası işbirlikleri üzerinde durduğu, bazı İsrailli firmaların Güney Kıbrıs’ta üretim yapmaya talip olduğu bildirildi.

SAFE fonlarının cazibesi ve üretim koşulları

SAFE mekanizması, üye ülkelere savunma yatırımları için kredi desteği veriyor ve özellikle ortak tedarik projelerini teşvik ediyor. Programın önemli koşullarından biri, satın alınan savunma sistemlerinde kullanılan parçaların en az %65’inin AB, Ukrayna veya uygun Avrupa kaynaklarından gelmesi gerektiği; dış bileşen payının ise %35 ile sınırlı tutulmasıdır.

Bu şart, İsrailli şirketlerin Avrupa içi tedarik zincirine girmek için Güney Kıbrıs’ta üretim yapma planlarını mantıklı kılıyor: Ada’da üretilen parçalar sayesinde satın almalar “Made in EU” kapsamına daha kolay girebilir.

Hangi şirketler ve hangi alanlar öne çıkıyor?

Elbit Systems, Israel Aerospace Industries (IAI) ve Rafael Advanced Defense Systems gibi büyük oyuncuların yanı sıra yapay zeka, elektronik harp ve ileri teknoloji alanlarında faaliyet gösteren daha küçük İsrail firmaları da Rum kesiminde üretim yapmaya ilgi gösteriyor. Bu girişimin amacı, sadece ürün satışı değil; Avrupa’da üretim, ortaklıklar ve teknoloji transferi yoluyla daha kalıcı bir varlık sağlamak.

Önemli bir nokta: AB içindeki şirketlerin kuruluş ve yönetim yapıları belirli kriterleri karşılamalı; üçüncü ülke sermayesinin kontrolündeki girişimler ek incelemelere tabi olabilir, dolayısıyla SAFE fonlarına otomatik erişim garanti değil.

Avrupa’daki genişleme ve örnek projeler

İsrail firmalarının Avrupa’daki faaliyetleri son yıllarda büyüyor. Elbit’in Romanya’daki üretim merkezleri, Rafael’in EuroSpike girişimindeki payı ve Almanya’da tesis alımına yönelik girişimleri bu stratejinin örnekleri arasında. Ayrıca İsrail ile Yunanistan arasında yapılan yaklaşık 3 milyar euroluk hava savunma anlaşması, yerel üretim ve teknoloji transferini de kapsayacak şekilde kurgulandı.

Bu bağlamda Güney Kıbrıs’a yapılacak yatırımlar, İsrail’in Avrupa pazarındaki varlığını derinleştirme hedefinin bir parçası olarak okunuyor; Lefkoşa ise ekonomik ve teknolojik faydalar bekliyor ve SAFE fonlarından yararlanma olanaklarını güçlendirmeyi amaçlıyor.