Akdeniz Kıyılarında Plastik Döngüsü

Akdeniz’e kıyısı olan Adana, Mersin, Muğla ve Antalya’da yapılan saha çalışması, yaz döneminde artan plastik kirliliğinin kaynaklarını ve çözüm yollarını belirlemeyi amaçladı. Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, plastik sorununu yalnızca atık yönetimi bağlamında görmediklerini; üretim, tarım, turizm, kıyı-ekosistemleri, su kaynakları ve yerel yönetim kapasitesini kapsayacak şekilde ele aldıklarını belirtti.

Ağırbaş, bu dört ilin plastik döngüsü açısından Türkiye’nin kilit noktalarını temsil ettiğini, nehirler ve kıyılardan denize taşınan atıkların hem ekosistemlere hem de yerel ekonomilere zarar verdiğini vurguladı.

Kıyı Ekosistemleri ve Yerel Ekonomi Üzerindeki Etkiler

Karadan denize taşınan plastik atıklar, turizm, balıkçılık ve tarımsal üretim üzerinde risk oluşturuyor. Adana’nın sanayi ve tarım yoğunluğu, Mersin’in liman ve ticaret hareketliliği, Muğla ve Antalya’nın ise turizme bağlı yoğun sezonsal nüfus hareketleri; her birinin plastik döngüsünü farklı biçimlerde etkilediğini gösteriyor.

İl Bazlı Gözlemler ve Öneriler

Adana için öne çıkan ihtiyaçlar arasında sulama kanalları ve su kaynaklarının korunması, kaynağında ayrıştırma uygulamalarının güçlendirilmesi ile lisanslı geri dönüşüm tesislerinin kapasitesinin artırılması yer alıyor. Mersin’de liman ve tarımsal faaliyetlerin plastik sızıntısı üzerindeki etkileri birlikte ele alınmalı; ekonomik ve çevresel politikalar uyumlu biçimde tasarlanmalı.

Muğla’da ise kıyıların ve doğal alanların korunması, sezonluk nüfus artışının atık yönetimine etkileri dikkate alınarak kaynağında azaltım, yeniden kullanım ve geri dönüşüm uygulamaları yaygınlaştırılmalı. Antalya’da ise turizm sezonundaki hizmet nüfusunun planlamaya dahil edilmesi; tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve turizm tesislerinde ayrı toplamanın güçlendirilmesi kritik öncelikler arasında.

Beş Öncelikli Yerel Başlık

Ağırbaş, yerel düzeyde önceliklendirilmesi gereken beş alanı şu şekilde sıraladı: kaynağında azaltma ve ayrı toplama, geri dönüşüm tesislerinde çevresel standartların ve denetimin güçlendirilmesi, su ve deniz ekosistemlerinin korunması, liman, marina ve balıkçı barınaklarında atık kabul ve izleme altyapısının güçlendirilmesi ve veri ile izlenebilirliğin sağlanması.

Uçtan Uca İzlenebilirlik ve Koordinasyon Gereği

Plastik döngüsünün izlenmesinin önemine dikkat çeken Ağırbaş, atığın nerede başladığını, hangi kanallardan geçtiğini ve hangi tesislerde işlendiğini belirleyebilmek için dijital izlenebilirlik, ortak veri standartları ve düzenli performans göstergelerinin gerekli olduğunu ifade etti. Ayrıca plastik kirliliğinin kaynağı ile etkisinin farklı bölgelerde ortaya çıkabildiğini; bu nedenle çözümün şehirler ve sektörler arası koordinasyonla sağlanması gerektiğini söyledi.

Ağırbaş, saha bulgularının ve önerilerin 31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilecek Türkiye Plastik Atık Çalıştayı’nda tartışılacağını bildirdi.