Matlı’dan Vizyon 2040 planı: KOBİ’lere yeni OSB müjdesi

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Başkan Adayı Özer Matlı, Bursa iş dünyasının gelecek 15 yıllık dönüşümüne ilişkin hazırladığı “Bursa Ekonomisi Dönüşüm Planı – Vizyon 2040” programını kamuoyuna açıkladı.

Matlı, planın yalnızca seçim dönemine yönelik bir vaat listesi olmadığını belirterek, “Vizyon 2040 bir seçim sloganı değil, Bursa’ya verdiğimiz uzun vadeli sözdür” dedi. Toplantı ve sonrasındaki soru-cevap bölümünde TEKNOSAB’daki arazi tahsislerinden KOBİ OSB’lere, Bursa’nın sanayi geleceğinden kıyı turizmine, BTSO yönetiminde şeffaflık anlayışından Bursaspor’un finansal yapısına kadar çok sayıda başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

Matlı, konuşmasına şeffaflık vurgusuyla başlarken basının soru sorması, incelemesi ve araştırmasının demokratik yönetimin önemli unsurlarından olduğunu söyledi. Daha önce “ticaretin kalbi” olarak nitelendirdiği Kapalıçarşı’dan başlattıkları süreci bu kez “sanayinin kalbinde” sürdürdüklerini belirten Matlı, toplantıda 60 bin BTSO üyesinin taleplerini ve gelecek beklentilerini gündeme taşıdıklarını ifade etti.

ALTI EKSEN, 28 BÜYÜK DÖNÜŞÜM HAMLESİ

“Vizyon 2040” planının 6 dönüşüm ekseni, 28 büyük dönüşüm hamlesi ve 46 yüksek etkili çözümden oluştuğunu açıklayan Matlı, başarının yalnızca yapılan bina, toplantı veya etkinlik sayısıyla değil; üyenin kazandığı zaman, azalan maliyet, ulaştığı finansman, yeni müşteri ve oluşan ciroyla ölçülmesi gerektiğini söyledi.

Planın ilk ekseni “Dönüşümün Önündeki Engelleri Kaldır”, ikinci ekseni “Dönüşümü Planla”, üçüncü ekseni “Dönüşüme Yön Ver”, dördüncü ekseni “Dönüşümün Uygulanmasına Liderlik Et”, beşinci ekseni “Dönüşümü Ürüne ve Pazara Kalıcı Olarak Bağla”, altıncı ekseni ise “Dönüşümü Sürekli İzle ve İyileştir” başlıklarından oluşuyor.

İlk eksende BTSO Her Yerde ve Mobil Hizmet Noktaları, BTSO ONE Mobil Uygulama, Üye Sonuç Merkezi ve Yapay Zekâ Destekli Akıllı Üye Asistanı gibi uygulamalar öne çıkıyor. Belge, ödeme, randevu, başvuru, danışmanlık ve komite süreçlerinin tek üyelik hesabında toplanması; her talebe sorumlu ve hedef tarih atanması planlanıyor. Aidatını ödemiş üyelere faaliyet belgesi dahil temel belgeler ile temel danışmanlık hizmetlerinin ücretsiz sunulması ve aidatlarda indirim yapılması da vaatler arasında bulunuyor.

KOBİ ve küçük işletmeler için Nefes Kredileri, Finansmana Erişim Merkezi, KOSGEB, TÜBİTAK ve AB hibeleri, yatırım teşvikleri, HIT-30, leasing ve ihracat finansmanı gibi kaynakların aynı dosyada ele alınması hedefleniyor. “Birlikte Alım” modeliyle 60 bin üyenin enerji, lojistik, dijital hizmetler ve ortak girdilerde satın alma gücünün birleştirilmesi; Ankara Masası ile bakanlıklar, TOBB ve merkezi kamu kurumlarındaki dosyaların takip edilmesi planlanıyor.

2040 İÇİN VERİ ODAKLI EKONOMİ MODELİ

“Dönüşümü Planla” ekseninde Bursa Ekonomik Gelişim Enstitüsü – BEGE’nin ekonomik akıl merkezi olarak yapılandırılması öngörülüyor. Bursa 360° Ticaret ve Sanayi Envanteri ile firmalar, ürünler, üretim kabiliyetleri, insan kaynağı, ticaret akışları ve dönüşüm ihtiyaçlarının aynı ekonomik haritada gösterilmesi hedefleniyor.

Bursa Değer Endeksi’nde yalnızca üretim miktarı değil; metrekare başına katma değer, enerji ve su verimliliği, reel ücretler, marka ve fikri mülkiyet gelirleri gibi göstergelerin de izlenmesi planlanıyor. Bursa Gelecek İşleri Gözlemevi ile otomasyon ve yapay zekânın değiştireceği işler belirlenirken, Check Up 360° uygulamasıyla ilk aşamada 250 firmanın finansman, dijitalleşme, verimlilik, yapay zekâ ve sürdürülebilirlik kapasitesinin incelenmesi hedefleniyor.

TİCARET AĞI, 30 ÜLKE MASASI VE BURSA TRADE CLOUD

Üçüncü eksende Bursa İş Ağı ile kentte oluşan talebin mümkün olduğunca Bursa firmalarına yönlendirilmesi, büyük alıcılarla doğrulanmış üretici, KOBİ, tüccar ve hizmet işletmelerinin eşleştirilmesi amaçlanıyor. BursaLink 365 ile Türkiye’deki 367 oda ve borsa, TOBB bağlantıları, hemşehri ticaret koridorları ve uluslararası oda ağlarının tek bir sisteme bağlanması; ilk yıl en az 10 yurt içi pilot ticaret koridoru kurulması planlanıyor.

Yurt dışında ilk yıl 5 pilot koridor, dört yıl içerisinde ise 30 aktif ülke masası hedeflenirken; vize, fuar, müşteri ve yatırım dosyaları için Bursa Business Mobility & Visa Desk oluşturulması öngörülüyor. Bursa Trade Cloud’un da yılın 365 günü Bursa firmalarını doğrulanmış alıcılarla buluşturması; dijital pazaryeri, hibrit showroom, canlı ürün sunumu ve B2B randevu sistemleriyle çalışması planlanıyor.

BAK – Bursa Alışveriş Kartı ile kentteki tüketim harcamalarının daha büyük bölümünün Bursa işletmelerinde tutulması, “Dijital Çarşı 4.0” ile de esnafın ürün kataloğundan e-ticarete ve dijital ödemeden teslimata kadar satış sürecinin dijitalleştirilmesi hedefleniyor. Bursa Gastronomi Ağı, yerel üreticilerle restoran, otel ve etkinlik işletmelerini bir araya getirirken, Bursa Deneyim Rotası tarih, termal, Uludağ, sağlık, doğa, spor, zanaat, ipek, alışveriş ve gastronomiyi konaklamayla buluşturacak şekilde kurgulanıyor.

BURSA’NIN ÜÇ AKSINA KOBİ OSB

Matlı’nın planındaki en dikkat çekici fiziki yatırımlardan biri Bursa’nın doğu, batı ve kuzey akslarında dört yıl içerisinde üç ayrı KOBİ OSB kurulması. Her bir bölgenin yaklaşık 200 hektar olması ve toplam alanın yaklaşık 600 hektara ulaşması öngörülüyor.

Yeni KOBİ OSB’lerin sadece üretim alanlarından oluşması yerine, her birine entegre yaklaşık 50 ila 100 hektarlık Bursa Ticaret Bölgeleri oluşturulması planlanıyor. Ortak ofisler, showroomlar, depolar, lojistik merkezleri ve eğitim alanlarının aynı ekonomik sistem içerisinde çalışması hedefleniyor. Yeni küçük sanayi sitelerinin de KOBİ OSB’leri ve ticaret merkezleriyle bağlantılı kurulması öngörülüyor.

Mevcut sanayi siteleri için “Sanayi Siteleri 4.0” modeli öneriliyor. Bu kapsamda deprem ve yangın güvenliği, enerji altyapısı, internet, atık yönetimi, lojistik ve ortak hizmetlerin yenilenmesi; küçük üreticilerin yapay zekâ, test, sertifikasyon ve teknik eğitim imkanlarına daha kolay erişmesi amaçlanıyor. Bursa UstaTek – Sanayinin İçinde Yeni Nesil Mesleki Eğitim Kampüsü’nün ilk olarak Beşevler Küçük Sanayi Sitesi’nde uygulanması, usta deneyimi ile gençlerin teknoloji bilgisinin ortak atölyeler ve işveren eşleştirmeleriyle buluşturulması hedefleniyor.

TEKNOSAB’DA “ETİK” ÇIKIŞI

Matlı’nın soru-cevap bölümünde en sert mesajlarından biri TEKNOSAB ve sanayi alanlarındaki arazi tahsisleri konusunda geldi. Sanayi ve kamu yararı bulunan alanlarda yöneticilerin kendileri veya yakınları açısından ekonomik menfaat doğurabilecek pozisyonlardan uzak durması gerektiğini savunan Matlı, özellikle yönetim kurulu üyeleri ve aileleri açısından etik sınırların açık biçimde ortaya konulmasını istedi.

TEKNOSAB’daki arazi tahsislerine ilişkin iddialarını da paylaşan Matlı, “TEKNOSAB’ın 93 tane açıklananı var, daha 70 tane açıklanmayan listesi var” dedi. Yönetim kurulu üyelerinin ne kadar alana sahip olduğunun kamuoyu tarafından görülemediğini ileri süren Matlı, tahsis süreçlerinin şeffaf biçimde incelenmesi gerektiğini söyledi.

Matlı ayrıca bazı alanların geçmişte metrekare bazında 170 bin lira bedelle ve üç yıl vadeyle alındığını, buna karşın bazı yerlerde 2025’ten bu yana yatırım yapılmadığını öne sürdü. Yatırım yükümlülüklerinin yerine getirilmediği alanların önemli bölümünün geri alınması gerektiğini savunan Matlı, çok sayıda KOBİ yer beklerken sanayi alanlarının boş tutulmasını eleştirdi.

“Özel işinde yapmayacağını kurumda nasıl yaparsın?” yaklaşımını dile getiren Matlı, yöneticilerin özel ticari faaliyetleri ile oda, OSB ve benzeri yapılardaki kurumsal kararların birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti. Kişisel ticari menfaat ile kurumsal yetkinin kesiştiği noktalarda daha yüksek bir etik standardın uygulanması gerektiğini söyledi.

Kendi şirketlerinin yatırımları üzerinden yöneltilen eleştirilere de cevap veren Matlı, sanayici olarak yatırım yapma ve uygun koşullarda yer edinme hakkının bulunduğunu belirterek, kendisi açısından temel ölçünün hak ve hukuk olduğunu ifade etti. “Hak yemem” diyen Matlı, Bursa’ya bağlılığının da sorgulanamayacağını savundu.

KOBİ OSB TAHSİSLERİNDE “GERÇEK İHTİYAÇ” KRİTERİ

Matlı, KOBİ OSB için geçmişte 4 bin, daha sonra 8 bin ön talep rakamlarının gündeme geldiğini, açıklanan kapasite rakamlarının da zaman içerisinde değiştiğini söyledi. Planlamanın seçim döneminde yeni başlıklar açıklamaktan ibaret olmaması gerektiğini belirten Matlı, “Planlama, seçim takvimine göre başlık çoğaltmak değil; ihtiyacı, alanı, altyapıyı ve finansmanı aynı dosyada buluşturmaktır” dedi.

Göreve gelmeleri halinde KOBİ OSB başvurularının mülkiyet durumu, altyapı kapasitesi, çevresel etkiler, ulaşım bağlantıları, finansman imkanları ve işletmelerin gerçek metrekare ihtiyacı üzerinden şeffaf biçimde yeniden değerlendirileceğini belirten Matlı, tahsislerde hak ediş ve gerçek ihtiyacın esas alınacağını söyledi.

“BURSA’DA BÜYÜK SANAYİ İSTEMİYORUM”

Bursa’nın deprem riski, yoğun kentleşmesi ve giderek sıkışan yapısına dikkat çeken Matlı, yeni büyük sanayi yüklerine karşı olduğunu açıkça ifade etti. “Büyük sanayi Bursa’da ben istemiyorum. İstemememiz lazım” diyen Matlı, kentin bundan sonraki büyümesinin fabrika ve metrekare sayısından çok teknoloji, tasarım, yazılım, marka, patent ve yüksek katma değer üzerinden gerçekleşmesi gerektiğini söyledi.

Vizyon 2040 kapsamında yüksek katma değerli üretime geçiş için Yeni Nesil Mobilite, İleri Malzeme-Teknik Tekstil ve Kompozit, Medikal, Endüstriyel Teknoloji-Robotik-Sensör, Gıda ve Biyoekonomi, Yeşil Teknolojiler, Endüstriyel Yazılım ve Siber Güvenlik ile Deneyim Ekonomisi alanları stratejik dönüşüm sahaları olarak belirleniyor.

BUTEKOM X ile ileri test, teknoloji ve sertifikasyon kapasitesinin mobilite, medikal, robotik, sensör, gıda, yeşil teknoloji ve endüstriyel yazılıma açılması; Bursa Dönüşüm Kampüsü ile firma, üniversite ve teknoloji ekiplerinin ortak Ar-Ge, pilot üretim, dijital ikiz ve endüstriyel yapay zekâ altyapısında buluşturulması hedefleniyor. Dört yılda 100’ün üzerinde ortak Ar-Ge projesi öngörülüyor.

Factory AI Bursa ile yapay zekânın kalite kontrol, kestirimci bakım, üretim planlama, enerji yönetimi ve talep tahmini gibi gerçek fabrika problemlerinde kullanılması; pilot çözümlerin 8-12 haftalık uygulamalar sonrasında finansmanla yaygınlaştırılması planlanıyor.

TechBridge Europe ile Avrupa’dan teknoloji satın alma, lisanslama, ortak girişim ve ekip transferi yoluyla dört yılda 20’nin üzerinde teknoloji edinimi, ortaklık ve lisanslama işlemi hedeflenirken, DualTech Bursa ile savunma sanayisindeki teknoloji birikiminin sivil pazarlara taşınması ve sekiz yılda 100 sivil ticarileşme gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.

BUTGEM Next, Bursa TalentCloud ve Bursa Venture Studios projeleriyle geleceğin becerileri, yapay zekâ destekli yetenek eşleştirmesi ve sanayi problemlerinin girişimlere açılması planlanıyor. Bursa IP – Patentten Markaya, Markadan Lisansa programıyla fikri varlıkların patent, marka, lisans ve ihracat gelirine dönüştürülmesi; “Made in Europe” girişimiyle Bursa firmalarının yalnızca Avrupa’ya satış yapan tedarikçiler değil, ortak üretim ve ortak girişim yoluyla Avrupa ekonomisinin içinde üretim yapan şirketlere dönüşmesi hedefleniyor.

GEMLİK, MUDANYA VE KARACABEY’E MARİNA VİZYONU

Matlı’nın planındaki bir başka dikkat çekici başlık “Güney Marmara Marina Projesi” oldu. Gemlik, Mudanya-Güzelyalı ve Karacabey kıyılarını kapsayan modelde marinaların yalnızca teknelerin bağlandığı limanlar olarak değil; turizm, yeme-içme, perakende, konaklama, ulaşım, ticaret ve hizmet sektörlerini harekete geçiren ekonomik merkezler olarak değerlendirilmesi planlanıyor.

Bursa’nın Marmara kıyılarından başlayacak turizm ve ticaret rotasının kent ekonomisinin yeni büyüme alanlarından biri haline getirilmesi amaçlanıyor. Marinaların çevresindeki ekonomik hareketliliğin kıyı ilçelerinde kalmayarak Bursa’nın diğer ticaret ve turizm merkezlerine yayılması hedefleniyor.

BURSASPOR İÇİN KURUMSAL FİNANSMAN MODELİ

Toplantının soru-cevap bölümünde Bursaspor da gündeme geldi. Matlı, BTSO’nun mevzuat gereği doğrudan spor kulüplerine para aktaramayacağını ancak Oda’nın ticari ve organizasyon kapasitesinin Bursaspor için kullanılabileceğini söyledi.

Bursaspor’u “bu şehrin markası” olarak nitelendiren Matlı, desteğin yalnızca birkaç iş insanı veya yöneticinin üzerinde kalmaması gerektiğini savundu. Şirketlerin ürün satışları üzerinden kulübe katkı sağlayabileceği modeller geliştirilebileceğini, çok sayıda işletmenin küçük katkılarının sürdürülebilir bir finansman kaynağına dönüşebileceğini ifade etti.

Matlı, Bursaspor Başkanı Enes Çelik’in kulübün geleceği için oluşturduğu vakıf yapısına da destek verdi. “Enes Başkan doğru bir şey yaptı” diyen Matlı, kulübün kişilerden bağımsız bir ekonomik yapıya kavuşması gerektiğini ve bu yapının BTSO’nun ticari organizasyon gücüyle desteklenebileceğini söyledi.

“KOBİ’LER SEÇİMDEN SEÇİME HATIRLANMAYACAK”

Matlı, BTSO’nun 60 bin üyesi içerisinde KOBİ’ler, küçük üreticiler, tüccarlar ve esnafın daha güçlü temsil edilmesini istedi. Oda kaynaklarının üyelerin finansmanına, teknolojisine, rekabet gücüne ve pazar erişimine ne ölçüde döndüğünün sorgulanması gerektiğini belirten Matlı, “Doğru kaynağı yanlış önceliğe bağlamak da israftır. Eski vaadi yeniden açıklamak ise Bursa’nın zamanını ve güvenini israf etmektir” ifadelerini kullandı.

Göreve gelmeleri halinde BTSO bütçesi, iştirak faaliyetleri, proje harcamaları ve yatırımların oluşturduğu ekonomik değerin açık biçimde paylaşılacağını söyleyen Matlı, düzenli bağımsız denetim yapılacağını belirtti. Canlı Meclis, Dijital Oylama, Görüş, Üye Görüş ve Talep Platformu ile Şeffaf Harcama ve İştirak Portalı/Bağımsız Denetim gibi uygulamalarla üyelerin yönetime daha fazla dahil edilmesi hedefleniyor.

“İÇERİDE OLAN HER ZAMAN 20-0 ÖNDE BAŞLAR”

BTSO seçimlerine yaklaşık bir ay kala adaylık kararının geç olup olmadığı da Matlı’ya soruldu. Başlangıçta kişisel bir makam beklentisi taşımadığını belirten Matlı, uzun süre başka isimlerin aday olmasını beklediğini; şartlar içerisinde sorumluluk üstlenmeye karar verdiğini söyledi.

Seçimde mevcut yönetimin avantajına ilişkin ise “Her bir kurumda içeride olan her zaman 20-0 önde başlar” değerlendirmesinde bulunan Matlı, kurum kaynakları ile kişisel seçim çalışmalarının birbirine karıştırılmaması gerektiğini savundu. Medya ilişkilerinde de kurumsal kaynaklarla kişisel tanıtım faaliyetlerinin ayrılması gerektiğini belirtti.

TOBB yönetiminde gelecekte görev alıp almak istemediği yönündeki soruya da yanıt veren Matlı, böyle bir görev için imkan bulunabileceğini ancak kişisel olarak makam arayışında olmadığını söyledi. BTSO Başkanlığını ciddi bir sorumluluk ve “vebal” olarak değerlendirdiğini ifade etti.

“BURSA BÜYÜRKEN YAŞAM KALİTESİ GERİLEMEYECEK”

Matlı, Bursa’nın ekonomik büyümesi ile yaşam kalitesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Yaşanabilir Bursa Ekonomi Standardı ile enerji, su, hava, ulaşım, çalışan erişimi ve afet dayanıklılığının ekonomik büyümenin temel ölçütleri arasına alınması planlanıyor.

Bursa Lojistik Akıl Ağı ile OSB’ler, sanayi siteleri, limanlar, demiryolu, Yenişehir Havalimanı, depolar ve şehir içi dağıtımın tek plan içerisinde ele alınması hedefleniyor. Böylece kentin lojistik kapasitesinin limandan son kilometreye kadar entegre bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor.

2 BİN 425 ÜYEYLE TEMAS, 300 SAATİ AŞAN TOPLANTI

“Vizyon 2040”ın hazırlanma sürecine ilişkin rakamlar da paylaşan Matlı, 70 meslek komitesinden 2 bin 425 üyeyle temas kurulduğunu ve 300 saati aşan toplantılar yapıldığını açıkladı. 12 kişilik uzman ekibin sahadan gelen talepleri, Bursa’nın mevcut kapasitesini, dünyadaki başarılı uygulamaları ve BTSO kaynaklarını birlikte değerlendirdiğini söyledi.

Planın 2026-2030 dönemini ilk uygulama, sonuç alma ve hesap verme dönemi olarak ele aldığı; 2030’un yolun sonu değil, ilk büyük sonuç kapısı olduğu belirtildi. İlk 100 günde çalışan pilotların başlatılması, ilk yılda ise dört yıllık uygulama ölçeğinin ortaya çıkarılması hedefleniyor.

Matlı, ayrıca Bursa’daki oda ve borsaların geniş iletişim ağının ticari networke dönüştürülmesini, farklı şehirlerdeki iş insanları arasında yeni ticaret koridorları kurulmasını önerdi. Bursa’daki hemşehri topluluklarının da bu ekonomik ağın parçası olabileceğini belirterek Erzurum örneği üzerinden Bursa’da yaşayan Erzurumlu iş insanlarıyla Erzurum’daki iş dünyasının kurumsal bağlantılarla buluşturulabileceğini söyledi.

Konuşmasının sonunda seçimin iki kişi arasındaki yarıştan çok iki farklı yönetim anlayışı arasında yapılacağını savunan Matlı, geçmişte üretilen değerlerin korunacağını, çalışan projelerin geliştirileceğini, ancak kaynakların 60 bin üyenin rekabet gücünü artıracak biçimde kullanılacağını belirtti.

Matlı, “Vizyon 2040 bir seçim sloganı değil, Bursa’ya verdiğimiz uzun vadeli sözdür” diyerek planın birlikte düşünme, karar verme, uygulama, ölçme ve sonuçları açıkça paylaşma anlayışıyla yürütüleceğini söyledi.