Hürmüz Boğazı Geçişlerine Yeni Ücret ve Yaptırım Düzenlemeleri

Meclis Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, “Hürmüz Boğazı’nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı” tasarısının görüşmelerine devam etti. Sözcü Hasan Kaşkavi, daha önce ertelenen 3. maddenin kabul edildiğini ve buna göre boğazda sunulan denizcilik, çevre koruma, yakıt ikmali, sigorta ve güvenlik gibi hizmetler için ücret alınacağını açıkladı.

Kaşkavi, ücretlerin İran riyali veya Tahran’ın belirleyeceği başka bir para birimiyle, Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine izin verilen ülkelerin gemilerinden tahsil edileceğini söyledi. Tasarıda, boğaz kıyısındaki ülkelerin haklarına önem verildiği; deniz ulaşımı özgürlüğünün uluslararası hukuk çerçevesinde korunmasına karşın kıyı devletlerinin güvenlik ve egemenlik haklarına saygı gösterilmesinin vurgulandığı belirtildi.

Geçiş Düzenlemelerine Uymayanlara Yaptırım Uyarısı

İran Basra Körfezi Su Yolu Yönetim Kurumu (PGSA) sosyal medya hesabından, belirlenen geçiş kurallarına uymayan gemilere yaptırım uygulanabileceği uyarısında bulundu. Kuruma göre; para cezası, alıkoyma veya müsadere gibi yaptırımlar söz konusu olabilecek ve ihlal eden gemiler bir listeye alınacak.

Basra Körfezi’ne yük taşıyan veya buradan yük alan şirketlerin gemi kiralamadan önce ihlal geçmişi olan gemilerin güncel listesini kontrol etmeleri istendi. Ayrıca listede yer alan gemilerle gemiden gemiye yük aktarımı (transshipment) veya benzeri işlemler yapanların da aynı listeye ekleneceği bildirildi. Adının listeden çıkarılmasını isteyen gemiler, gerekçelerini belirterek talepte bulunabilecek.

Yasa Süreci ve Onay Aşamaları

Tasarının kanunlaşma sürecinde önce Meclis komisyonunda maddeler üzerinde görüşme ve kabul gerçekleşiyor; sonrasında komisyon raporu Genel Kurula sunularak tasarının bütünü oylanıyor. Genel Kurul’dan geçen metin Anayasayı Koruyucular Konseyi’ne gönderiliyor; Konsey metni anayasa ve İslami ölçütler açısından inceliyor.

Konsey itiraz ederse tasarı Meclise geri dönüyor; anlaşmazlık sürerse Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi devreye girebiliyor. Konsey onayını alan metin en son Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanarak yürürlüğe giriyor.

Not: Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’ne ilişkin düzenlemelerin bölgenin özgün güvenlik ve hukuki koşulları göz önünde bulundurularak hazırlandığı ifade ediliyor; Kaşkavi, Umman’ın 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne ilişkin yaklaşımlarına atıfta bulunarak, sözleşme hükümlerinin ulusal egemenlik ve güvenliği ihlal etmemesi gerektiğini vurguladı.