Amazon yangınlarında 2025’te tarihi düşüş

MapBiomas tarafından yayımlanan son rapor, Brezilya Amazonları’nda 2025 yılında orman yangınlarında belirgin bir azalma kaydedildiğini ortaya koyuyor. Uydu verileri, ormanlık alanda yaklaşık 3,1 milyon hektarlık yangın sahası tespit etti; bu, 1985’ten beri kayıt altına alınan en düşük seviyeye işaret ediyor.

Ülke genelindeki yangın alanlarında da benzer bir düşüş gözleniyor ve Brezilya genelinde yanan yüzey, 2018’den bu yana en küçük ölçüme geriledi. Bu olumlu tablo, 2024’te yaşanan geniş çaplı kuraklık ve insan kaynaklı büyük yangınların ardından özellikle dikkat çekiyor.

Azalmayı etkileyen başlıca etkenler

MapBiomas raporundaki analizlere göre, geciken yağmur sezonu bazı bölgelerde tarım arazilerini temizlemek için geleneksel olarak kullanılan ateşin uygun zaman aralığını azalttı. Raporda yer alan koordinatör Ane Alencar, yangınlardaki bu sert düşüşü “olağan dışı” olarak nitelendiriyor ve geciken yağmurların çıkış koşullarını bozduğunu belirtiyor.

Aynı zamanda, geçen yılki büyük yangın felaketinin yerel topluluklarda yarattığı psikolojik etki ve endişe, halkın yeni yangın odaklarını belirleme ve söndürmede daha aktif rol almasına yol açtı. Bu topluluk temelli müdahalelerin, yangınların yayılmasını sınırlayan önemli bir faktör olduğu vurgulanıyor.

Ormansızlaşma ve yakıt miktarındaki azalma

MapBiomas verileri ayrıca ormansızlaşma oranlarının gerilemesinin yangınları besleyecek organik yakıt miktarını önemli ölçüde düşürdüğünü gösteriyor. Araştırmacılar, bu iki faktörün birleşiminin yangınların büyüme döngüsünü kırarak yanan alanları tarihsel olarak düşük düzeylere çektiğini ifade ediyor.

Ancak olumlu gelişmelere rağmen, Brezilya’nın merkezindeki geniş Cerrado savanasında yangınların devam ettiği ve riskin tamamen ortadan kalkmadığı belirtiliyor.

İklim riski ve siyasi yansımalar

Uzmanlar, olası bir “süper El Niño” olayının uzayan kuraklıkla birlikte yangın riskini yeniden artırabileceği konusunda uyarıyor. Amazon’un küresel iklim için hayati önemde olduğu; yoğun bitki örtüsü sayesinde sera gazlarını emdiği ve korunmasının iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol oynadığı raporda vurgulanıyor.

2026’nın ilk çeyreğine ait resmi veriler ormansızlaşmanın bu on yılın en düşük seviyesinde olduğunu gösteriyor. Görevdeki devlet başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, yasa dışı ağaç kesimini 2030’a kadar sona erdirme sözü verdi ve bu kazanımları yaklaşan seçim kampanyasında öne çıkarmayı planlıyor. Buna karşın, Lula’nın bazı açık deniz petrol arama projelerine onay vermesi çevre aktivistlerinin eleştirisini sürdürüyor.