12. Yargı Paketi: Öne Çıkan Düzenlemeler

Mevcut Kanun değişikliği, özellikle dolandırıcılık suçlarına ilişkin sorumluluk ve ceza uygulamalarında belirgin değişiklikler getiriyor. Yapılan düzenlemeler, ceza ve usul hukuku ile birlikte adli süreçlerde uygulanacak usul ve eğitim düzenlemelerine kadar geniş bir alanı kapsıyor.

Yeni hükümlerin bir bölümü, banka ve ödeme araçlarına ilişkin bilgileri başkalarına veren kişilere yönelik ceza indirimlerini, diğerleri ise yargılama usullerinde ve tazminat hesaplamalarında uygulanacak yeni esasları belirliyor.

Dolandırıcılık Suçlarında İştirak ve Ceza İndirimi

TCK’ya eklenen fıkraya göre; kişi, kendisine veya başkasına ait banka, kredi kartı veya ödeme araçlarının ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti veya kripto varlık hesaplarının kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri başkasına vermek suretiyle haksız menfaat sağlamaya aracılık ediyorsa verilecek cezada yarı oranında indirim uygulanacak.

Geçiş Hükümleri ve İnfaz İlişkili Düzenlemeler

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce bu suçlardan hüküm giymiş ve kanun yolu incelemesi sürecinde bulunanlar için dosyalar ilgili mahkemelere iade edilecek. İnfaz aşamasındaki hükümlülerden şartları sağlayanlar, mağdurun zararı mahkemece verilen ihtardan itibaren 6 ay içinde aynen geri verme veya tazmin etme halinde etkin pişmanlık hükmünden yararlanabilecek; ancak bu süre içinde zararın tamamen giderilmemesi halinde infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecek.

Faiz Hesaplamasında Yeni Kriter

Türk Borçlar ve Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki, miktarı sözleşme ile belirlenmemiş faiz ödemelerinde uygulanacak oran; yıllık olarak, TCMB’nin önceki yıl 31 Aralık’ta uyguladığı kısa vadeli kredi işlemlerindeki reeskont oranının %80’i olarak belirlendi. Eğer 30 Haziran’da belirlenen oran, önceki yıl 31 Aralık oranından 5 puan veya daha fazla farklı ise, ikinci yarı için 30 Haziran’daki oranın %80’i esas alınacak.

Hakim ve Savcı Yardımcılarının Eğitim Süreçleri

Hakimler ve Savcılar Kanunu’ndaki değişiklikle; adli ve idari yargı hakim/savcı yardımcılarına anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku ile duruşma yönetimi, karar yazımı, adalet hizmetleri yönetimi, uluslararası kuruluşlar ve sık karşılaşılan davalar gibi alanlarda eğitim verilecek. Yazılı ve sözlü sınavlarda bu konular sınanacak; yazılı sınavlar 100 puan üzerinden değerlendirilecek. Ayrıca belli konularda bilirkişiye başvurmaya yönelik gereksiz talepler hakkında uyarma cezası getiriliyor.

Genetik İnceleme Sonuçlarının Korunması

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan düzenleme ile genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek ve soruşturma/kovuşturma dosyasında delil olarak saklanmak üzere ilgili makama gönderilecek. Kaydedilen veriler; kovuşturmaya yer olmadığı kararı süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi hâllerinde derhal; diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilecek. Kişiler, hukuka uygun gerekçe ile verilerin silinmesini talep edebilecek.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları

CMK düzenlemesine göre, mahkum olunan ceza 2 yıl veya daha kısa süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilecek. Bu uygulama için kişinin daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceğine dair mahkemenin kanaati ve mağdurun zararın aynen iade, tazmin veya önceki hale getirme yoluyla tamamen giderilmesi gerekecek. Bu hüküm, işkence, eziyet ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek kamu görevlisi suçlarında uygulanmayacak.

Duruşmalar Arasındaki Süreye İlişkin Yenilik

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda getirilen değişiklikle duruşmalar arasındaki süre en fazla 3 ay olabilecek. Ancak bilirkişi incelemesinin uzun sürmesi veya istinabe gibi zorunlu hallerde hakim gerekçesini belirterek daha uzun süre tayin edebilecek. Ses veya görüntü nakliyle duruşmaya katılım halinde belirli işlemler hariç elle atılan imza gerekliliği uygulanmayacak. Bu hüküm, yayım tarihinden 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

Tazminatlarda Faiz İşletilme Zamanı

Çalışma gücünün azalması ya da yitirilmesinden doğan zararlar ile desteğini kaybedenlerin uğradığı kayıplara ilişkin tazminatlarda, zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminatlara zararı doğuran olayın meydana geldiği tarihten, kazancın bilinemediği dönemlere ilişkin tazminatlara ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek. Ayrıca karar öncesi yapılan ödemeler oransal olarak mahsup edilecek.

Danıştay Düzenlemesi

Danıştay Kanunu’na yapılan eklemeyle 2016 sonrası daire sayısının 10’a düşürülmesi yönündeki süre 23 Temmuz 2026’da sona erecek olan hüküm 4 yıl daha uzatılacak. Ayrıca daire sayısındaki azalma nedeniyle boşalan her iki üyelik için bir üye seçimi uygulamasından 23 Temmuz 2030’a kadar vazgeçilecek.

Öne çıkan hususlar: Banka ve ödeme aracı bilgilerini paylaşanlara ilişkin ceza indirimleri, genetik verilerin korunması, hakim ve savcı eğitimlerinde yenilikler, duruşma sürelerinde kısalma ve faiz hesaplamalarına ilişkin yeni kriterler paketin temel başlıklarını oluşturuyor.