Trump’ın İran Politikası ve Senato Tartışması

Başkan Donald Trump, Cumhuriyetçi senatörlerle kapalı gerçekleşen bir toplantıda İran meselesi nedeniyle sert eleştirilerle karşı karşıya kaldı. Toplantının hemen ardından yönetim, savaş harcamalarını karşılamak amacıyla Kongre’den ek bütçe talep etti.

Toplantıya katılan bazı Cumhuriyetçiler, Trump ile Senatör Bill Cassidy arasında yüksek sesli bir tartışma yaşandığını belirtti. Cassidy, yönetimin geçen hafta imzaladığı çerçeve anlaşma hakkında halka daha fazla bilgi vermesi gerektiğini söyledi.

Senato Oylamaları ve Parti İçi Gerilim

Senatodaki liderler, Başkan’ı memnun etmeye yönelik bir hamle olarak değerlendirilen adımla, İran ile çatışmaları sona erdirme çağrısı yapan tasarıyı engelleyen gece oylamasını gerçekleştirdi. Mayıs ayında usul oylamasında geçen savaş yetkileri tasarısı, bu kez 50’ye karşı 47 oyla engellendi.

Trump oylama sonrası sosyal medya hesabından bu sonucu “İran’a bir uyarı” diye nitelemiş olsa da, bu yeni oylama önceki kararları değiştirmedi. Reuters/Ipsos anketi, Trump’ın onay oranının düştüğünü ve halkın büyük çoğunluğunun savaşın maliyetine değmediğine inandığını ortaya koydu.

Senatörlerin Tutumları ve Oy Dağılımı

Senato’da Cassidy, daha önce desteklediği savaş yetkilerine bu kez “hayır” oyu verdi; Kentucky’den Rand Paul çekimser kaldı. Maine’den Susan Collins ve Alaska’dan Lisa Murkowski, birçok Demokrat ile birlikte tasarıyı destekledi. Demokratlardan Pennsylvania Senatörü John Fetterman oylamada “hayır” veren tek isim oldu; Mitch McConnell ve Michael Bennet oy kullanmadı.

Cassidy, akşam saatlerinde X platformunda Başkan Yardımcısı JD Vance ve Özel Temsilci Steve Witkoff’a kendisini bilgilendirdikleri için teşekkür etti ve Beyaz Saray çağrısı için minnettarlığını dile getirdi.

Ek Bütçe Talepleri ve Ekonomik Etkiler

Birkaç saat içinde Beyaz Saray, mevcut 867 milyar dolarlık askeri bütçeye ilave olarak savaş masrafları için Kongre’den 70 milyar dolar talep etti. Bu gelişme piyasalara da yansıdı: petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndaki ilk anlaşmanın ardından deniz trafiğinin yeniden başlamasıyla savaş başından bu yana en düşük seviyeye geriledi.

Hürmüz Boğazı, Nakliye Rotaları ve İran’ın Tehdidi

İran Devrim Muhafızları, gemilere Tahran’ın belirlediği rotalara uymaları çağrısında bulunarak, koordinasyonsuz yeni nakliye yollarını reddetti ve kuralları ihlal edenlere karşı harekete geçmekle tehdit etti. Umman ise Uluslararası Denizcilik Örgütü ile koordineli olarak geçici rotalar ilan etmişti.

Bu su yolu, savaş öncesinde küresel petrol ve LNG sevkiyatının beşte birini taşıyordu; bu nedenle boğazın statüsü ve geçtiği kurallar bölgesel ve küresel düzeyde hassasiyet yaratıyor.

Çerçeve Anlaşma ve Bölgesel Tepkiler

Çerçeve anlaşmanın bazı maddelerine dair çelişkili açıklamalar gündeme geldi ve hem iç hem dış eleştirileri artırdı. Anlaşma İran’a mali teşvikler, nükleer tesis denetimi ve Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerine ilişkin 60 günlük bir düzenleme içeriyor, ancak birçok taraf bunun Tahran’a aşırı cömert olduğu görüşünde.

Endişe edilen konular arasında yeniden yapılanma fonunun İran’ın askeri kapasitesini güçlendirme riski, yaptırımların kaldırılmasının etkileri ve balistik füze kapasitesine değinilmemesi sayılabilir. Anlaşma, 60 günlük sürenin sonunda Tahran’ın geçiş ücreti talep edebileceğine yönelik ima barındırıyor; Körfez ülkeleri ve Washington böyle ücretlere karşı çıkıyor.

Bölgesel Güvenlik ve Diplomasi

ABD Dışişleri yetkilileri, Kuveyt’teki yeniden açılan büyükelçilik üzerinden müttefiklerin güvenliğini garanti edeceklerini vurguladı. Washington ayrıca Lübnan ve İsrail arasındaki bazı toprak düzenlemelerine dair seçenekleri değerlendirdi; İsrail ise askerlerini geri çekmeyeceğini bildirdi.

Çarşamba günü İsrail’in Lübnan’ın güneyinde bir araca düzenlediği insansız hava aracı saldırısında iki kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Bölgedeki olaylar, diplomatik çabaların ve güvenlik stratejilerinin önemini yeniden ön plana çıkardı.

Özetle, Trump yönetiminin İran politikası, Senato’daki parti içi çekişmeler, ek bütçe talepleri ve Hürmüz Boğazı’yla ilgili gelişmeler bölgesel gerilimi ve küresel piyasaları etkileyen bir dizi politika tartışmasını beraberinde getiriyor.