İsviçre Müzakerelerinde 60 Günlük Yol Haritası Uzlaşısı

Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından X sosyal medya platformunda yayınlanan ortak açıklamada, ABD ile İran heyetlerinin İsviçre’de yürütülen görüşmelerde 60 gün içinde nihai ve kapsamlı bir anlaşma hedefleyen bir yol haritasında uzlaştığı bildirildi. Üst düzey komitenin bu yol haritasını resmen onayladığı ve teknik müzakerelerin derhal başlayacağı belirtildi.

Pazartesi günü tamamlanan üst düzey ilk turun ardından, teknik ekiplerin Bürgenstock dağ beldesindeki görüşmeleri hafta sonuna kadar sürdürmesi planlanıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsviçre ve Katar aracılığındaki çabaların ekonomik ve stratejik alanlarda kayda değer ilerlemeler sağladığını vurguladı.

Ekonomik ve mali konularda ilerleme

Arakçi, petrol ve petrokimya ihracatına uygulanan ambargoların kaldırılması, dondurulmuş bazı mali varlıkların serbest bırakılması ve ülkenin yeniden imarı için büyük bir kalkınma planının başlatılması konusunda uzlaşıya varıldığını açıkladı. İran Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekai de petrol satışları için gerekli lisansların verilmesi ve bloke fonların serbest bırakılmasının oturumlarda detaylıca ele alındığını teyit etti.

Deniz güvenliği ve acil durum mekanizması

Müzakerelerin en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı’ndaki deniz güvenliğiydi. Sözcü Bekai, Tahran ile Washington arasında ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak “olağanüstü acil durum mekanizması” konusunda mutabakata varıldığını bildirdi. Bu mekanizma, sahada olabilecek kazaları, provokasyonları ve yanlış anlamaları önlemek için taraflar arasında doğrudan iletişim hattı kurulmasını öngörüyor.

Kurulan hat, daha önce 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptının beşinci maddesi çerçevesinde işletilecek.

Bölgede çatışmaların sona erdirilmesi

Katar ve Pakistan arabuluculuğunda taraflar, bölgedeki askeri çatışmaların kalıcı şekilde sona erdirilmesine yönelik özel bir koordinasyon birimi (hücre) oluşturma kararı aldı. Bu birim başta Lübnan olmak üzere çatışma bölgelerindeki askeri operasyonların durdurulmasını ve ateşkese tam uyumu denetleyecek.

Arakçi, Lübnan’da sağlanan uzlaşının sahada nasıl uygulanacağının ilk gerçek sınav olacağını belirtti. Sözcü Bekai ise karşı tarafın ateşkesi ihlal etmeye devam etmesi durumundaki endişeleri müzakere masasına taşıdıklarını ve tüm cephelerde askeri operasyonların derhal durması gerektiğini vurguladıklarını aktardı.

Diplomatik gerilimler ve protokol tartışmaları

Bürgenstock Oteli’ndeki dörtlü görüşmeler sırasında diplomatik gerilimler yaşandı. Tesnim ajansının aktardığına göre, Amerikan ve İran heyetlerinin oturum başında el sıkışıp ortak fotoğraf vermesi planlandı; ancak İran heyeti bu protokole katılmayı kesin bir dille reddetti.

Görüşmeler sırasında ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri saldırı tehdidi ve Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidine ilişkin sözleri, toplantı masasında tansiyonu yükseltti. İran heyeti, bu tehditleri gerekçe göstererek toplantı salonunu terk etti ve ABD’den resmi özür talep ederek protesto kaydetti. Sözcü Bekai, tehditkar açıklamanın yayımlanmasının ardından İran’ın dörtlü oturumları sürdürmeme kararı aldığını bildirdi.

Üst düzey denetim ve uzlaşı metni

Tüm gerilimlere rağmen arabulucular iki ülkenin süreci izlemek üzere üst düzey bir izleme komitesi kurulmasını sağladı. Katar ve Pakistan aracılığıyla oluşturulan bu komiteye başmüzakereciler düzenli aralıklarla rapor sunacak.

Ayrıca, ABD Başkan Yardımcısı James David Vance ile İranlı temsilciler arasında nisan ayında yürürlüğe giren ateşkesin en az 60 gün daha uzatılmasını kapsayan görüşmeler devam ediyor; 18 Haziran gecesi imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı çerçevesinde müzakereler sürdürülüyor.

Katar ve Pakistan, 18 saat süren ilk turun ardından ulaşılan genel mutabakat noktalarını içeren ortak resmi metnin en kısa sürede yayımlanacağını ilan etti.