Akran zorbalığına stratejiler

TBMM Dilekçe Komisyonu’na başvuran iki annenin çocuklarının okulda karşılaştığı akran zorbalığına karşı kapsamlı çalışmalar yapılması talebi sonrası, İlköğretim ile Ortaöğretim Kurumlarında Akran Zorbalığının Araştırılması ve Alınabilecek Önlemlerin Belirlenmesi Alt Komisyonu kuruldu. 10 ana bölümden oluşan 308 sayfalık taslak rapor, Milli Eğitim, Sağlık, Adalet, İçişleri, Aile ve Sosyal Hizmetler ile RTÜK, BTK ve çeşitli STK’larla gerçekleştirilen görüşmelerin ve okullarda yapılan ziyaretlerin ardından hazırlanmıştır.

Rapor, akran zorbalığı ile mücadelede eğitimsel, idari ve hukuki süreçlerin bütüncül bir yaklaşım ile ele alınması gerektiğini vurguluyor. Okulların yetki ve sorumluluk çerçevelerinin netleştirilmesi, rehberlik ve psikososyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, ebeveynlerin sürece daha fazla dahil edilmesi ve onarıcı adalet uygulamalarının yaygınlaştırılması başlıca hedefler olarak öne çıkıyor. Ayrıca medya ve dijital platformların rolüne dikkat çekilerek, çocukların haklarının korunması da temel bir kriter olarak belirtiliyor.

“Akran Nezaketi” kavramı raporda dikkat çekici bir açılım olarak yer alıyor. “Akran zorbalığı” yerine daha olumlu ve davranış değişikliğini teşvik eden bir dilin kullanılması gerektiği yönündeki öneri, çocuklar arasındaki iletişimin empati, saygı ve hoşgörü temelinde geliştirilmesini amaçlıyor. Bu çerçeve, rehberlik programları, okul etkinlikleri ve farkındalık çalışmalarıyla entegre edilerek olumsuz davranışların azaltılmasına katkı sunuyor.

Raporun “Veli Akademisi Modeli” bölümünde ise, yüksek öğrenci yoğunluğunun getirdiği denetim zorluklarına karşı kalabalık sınıfların makul düzeye indirilmesi önerisi öne çıkıyor. Ayrıca siber zorbalığın önlenmesi adına cep telefonu kullanımının kısıtlanması uygulamasının yaygınlaştırılması tavsiye ediliyor. Öğrencilere yönelik güvenlik bilincinin artırılması amacıyla eğitimlerin, polis ve jandarma iş birliğiyle okullarda yürütülmesi de öneriliyor.

Rapor, ebeveynlere yönelik olarak “Veli Akademisi” modelinin uygulanabilirliğini işaret ediyor. Uygulamalı ve katılımcı yöntemlerle götürülecek eğitimlerin empati, etkili dinleme ve duygusal farkındalığı geliştirmeye odaklanması gerektiği belirtiliyor. Özellikle babaların çocukların sosyal-duygusal gelişimindeki rolünün önemi vurgulanıyor.

Medya ve içerik politikaları bağlamında, BTK’da yapay zeka destekli uyarı ve müdahale sisteminin geliştirilmesi ve Zorbalık İçermeyen İçerik Sertifikası uygulamasının desteklenmesi öneriliyor. Dijital platformlarda pozitif rol modellerinin ve kapsayıcı akran ilişkilerini güçlendiren içeriklerin teşvik edilmesi amacıyla, çocuklara zarar veren içeriklerin hızlı tespiti ve müdahalesi hedefleniyor.

Rapor, Meclis bünyesinde çocuk haklarına odaklı daimi bir ihtisas komisyonu kurulmasını öneriyor. Bu yapının mevzuat çalışmalarını izleme, kamu kurumları, akademi ve sivil toplum ile istişare mekanizmaları kurma ve periyodik raporlar sunma görevleri olması öngörülüyor.

Disiplin cezalarına ilişkin istatistikler de paylaşılarak, 2018-2024 arası dönemde şiddete dayalı disiplin cezalarının öğrenci sayılarına etkisi üzerinde duruluyor. Rapor, çocuklara yönelik şiddeti yalnızca bireysel bir mesele olarak görmek yerine, ulusal güvenlik ve toplum dayanışması bağlamında bütüncül bir politika olarak ele alınması gerektiğini vurguluyor.