Arketiplere Dayalı Marka İletişimi ve Reklamlar

Tüketicilerin eğilimlerini etkileyen duygusal ve evrensel enerji yüklü markalar ve imajlar zihinde belli bir algı hatta belli bir kişilik etkisi yaratmaktadır. Bireylerin hayatında ortak bilinç etkisi oluşturan arketip kavramını ilk kez Carl Gustav Jung ortaya atmıştır. Kolektif bilinçaltı oluşturan ögeler içeren bu kavram günümüzde tüketicilerle iletişim konusunda etkili bir biçimde kullanılmaktadır.

Sigmund Freud’un öğrencisi olan Jung zaman içinde asistanlığını yaptığı Freud’un bir çok düşüncesine karşı çıkmıştır. Freud insanların çocuklukta aldıkları etkilerle  yaşamak zorunda olduklarını savunurken Jung ‘’psişe’’ adını verdiği kişiliği bilinç, kişisel bilinçaltı ve kolektif bilinçaltı olmak üzere gruplar ve insanın önce kendini tanımasını sonrasında da gelişime ve değişime açık bir varlık olarak sadece dünü ya da bugünü değil geleceği olan benlikli bir gelişimden bahseder.

Freud bilinçaltının cinsellik ve korku merkezli çalıştığını söylerken Junk bireylerin kendilerini geliştirmeye yönelik olduklarını savunur. Davranışların dıştan gözlemlenerek değil, içten gelen duyguların hatta hayallerin etkisinde oluştuğunu ortaya koyar. Bu şekilde potansiyel güçleri yani arketipleri ortaya çıkmaktadır.

Jung  sekiz tane psikolojik karakter tipinden bahseder. Fakat onun psikoloji bilimine en önemli katkısı ‘’kolektif bilinçaltı’’ kavramını geliştirmesidir. Dünyanın her yerini gezerek konferanslar veren Jung, farklı kültürleri incelemiş ve bilgi birikimini insan doğası ile birleştirmiştir. Özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında görülen kültür endüstrisi Freud ve Jung’ın bireylerin zihinsel süreçlerinin bilinçdışı unsurlarla bağlantılı olduğuna yönelik yaklaşımlarıyla uygulanarak geliştirilmiştir.

Jung, insan davranışlarının 4 temel arketipe (persona, anima-animus, gölge, benlik) dayandığını söyler. Mitlerden, efsanelerden başlayarak tanrı-insan-kozmos arasındaki derinliği ve atalardan gelen zengin bilgi hazinesini aktifleştirerek bir yaşam biçimi olarak sunan evrensel arketipler dünyadaki tüm insanların kolektif bilinçaltında var olur.

Tüketicilerin eğilimleri ve kolektif bilinçteki yaklaşımları satışları etkilemekle birlikte tüketicinin gözünden bakıldığında da her markanın kişide uyandırdığı bir değer, inanç, vaad, tutku ve dünya görüşü vardır. Tüketicilerin duygusal eğilimleriyle zihinsel tercihleri rekabetçi piyasa ortamında önem arz eder. Psikoloji kökenli pazarlama yaklaşımları marka kişiliğini oluşturdu. Böylece tüketici marka kişiliği ile kendi kişiliğini bağdaştırdığında satın alma noktasında daha hızlı olarak karar verebilmektedir.  Kişiliğini oluşturan markalar birbiriyle uyumlu  bir kaç tane arketip kullanırsa uzun zaman diliminde de var olamaya devam ediyor.

Jung, 12 arketip ile insan davranışlarını açıklamaya çalışmıştır. Doğum, ölüm, yeniden doğuş, kahraman, güç, sihir, çocuk, yaşlı, bilge, hilekâr, toprak ana, dev gibi imgelerle; güneş, ay, ateş, ırmak, ağaç, silah, yüzük, anahtar gibi objeler ve hayvan sembollerini kullanmıştır.

Jung’ın  4 ana ego tipi ise şunlardır:

İçimizden biri arketipi çok güçlüdür. Tüm insanların eşit olduğu mesajını verdiği gibi bizden biri duygusunu oluşturarak kitlesel markaların ilgi alanını oluşturur.

Masum arketipi, iyimserlik ve inanç temsilcisidir. Melek gibi bir karakter çizer. Tüketicilere sevimli ve mistik gelir.

Anaç, temel amacı başkalarını korumak ve yardım etmektir. Cömertliği, merhameti onu aziz ve fedakâr kılar.

Kahraman, kazanan bir karakter çizer. Savaşçı ve asker olarak cesur tavırlar sergiler ve birinin yada bir şeyin değerini kanıtlama yönünde hareket eder.

Ruhsal tipler ise ; yerleşmiş gelenekleri önemsemeyen ve yeni şeyler keşfetmek için yola çıkmış Kâşif arketipidir. Özgürlüğü ve özünü bulma konusunda önemli bir örnektir.

Asi ; vahşi adam, uyumsuz, isyancı ve devrimci kişilik yapısına vurgu yapan kuralları yıkmak ve işe yaramayan her şeyi yok etmeye programlı bir tiptir.

Âşık ; sevilmeme korkusu yaşayan çekiciliğini ve yeteneklerini samimi bir tecrübeyle sevdiği insanlar için kullanan istekli, duygusal ve sevgili tiplerdir.

Yaratıcı ; mükemmeliyetçi bir karakter çizerek kalıcı değer oluşturmayı amaçlayan karakterdir.

Bunların dışında öz benlik tipleri vardır. ‘’Olmayacak şeyleri yaparım’’ diyen sihirbaz, ‘’hayatı bir kez yaşayacaksın’’ diyen soytarı, ‘’gerçek seni özgür kılar’’ diyen bilge ile ‘’hayatta en önemli şey güçtür’’ diyen imparator tiplemeleri reklam ve pazarlama sektöründe oldukça kullanılmaktadır.

Lekelerle savaşan bir anne deterjan reklamında çocuğunun ve izleyenlerin kahramanıdır. Başka bir reklamda çocuklarının dağınık olduklarını annelere hatırlatarak onlarla ‘’bizde senin gibiyiz’’ mesajını veren reklam, sonunda bazılarının dağınık sevdiği cümlesiyle ve el yapımı dağınık çikolata sunan anne burada annelik rolüyle birlikte kalıcı değer oluşturma niyetinde olan yaratıcı arketipe vurgu yapmaktadır.

Reklamlarda kullanılan arketipler çağdaş ve günlük yaşamın bir parçası, böylece toplumsal anlamda olgu,  küresel anlamda da ikna edici ve bilinçaltına hitap eden yönlendirmelerle satış pazarlamayı etkileyen bir güç oldu.

Reklam dili,  korkuları gidererek düşlerimizi gerçeğe dönüştürme yeteneğine sahiptir. Bu şekilde yönlendirilen tüketicilerde güven duygusu geliştirilir. Bireylerin içsel potansiyellerini ortaya çıkaran, özgüvenini artıran toplumda üstlendikleri rolleri destekleyerek o yönde güç veren, hayatın zorluklarını anlama ve birlikte taşıma konusunda motive edici arketiplerle bunlara uygun mottolar hem markaların hem de tüketicilerin yüzünü güldürmektedir.

Bireyin kişilik özelliklerinden ve duygusal eğilimlerinden yararlanmak üzere geliştirilen arketipler tüketicilerde sorunlarının çözüldüğü ve mutlu oldukları duygusunu yaşatır. İkna edilmekte etkili bir dil ve çekici bir söylemle insanın kişiliğinden markaların kişiliğine giden ve kolektif bilince uzanan yönlendirici reklam iletileri çok boyutlu olarak geliştirilmektedir.

 

 

 

 

 

 

Arketiplere Dayalı Marka İletişimi ve Reklamlar” için bir yorum

  • 31 Mayıs 2021 tarihinde, saat 12:01
    Permalink

    Güzel, etkili bir yazı.

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

porno porno izle hd porno porno seyret sikiş izle hack forum

betmarino aresbet betnano asyabahis mroyun bahigo mobilbahis bets10 imajbet betper